Trong khuôn khổ phân loại, FTSE Russell duy trì 4 nhóm thị trường: Phát triển (Developed), Mới nổi nâng cao (Advanced Emerging), Mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging) và Cận biên (Frontier). Để đảm bảo minh bạch, các thị trường đang trong diện xem xét được đưa vào Danh sách theo dõi (Watch List).
Tại thời điểm tháng 3/2025, hai trường hợp được ghi nhận là Việt Nam và Hy Lạp. Việt Nam được cân nhắc nâng từ thị trường cận biên lên mới nổi thứ cấp, trong khi Hy Lạp có khả năng từ mới nổi nâng cao lên phát triển.
FTSE cho biết quá trình đánh giá dựa trên khung tiêu chí “Chất lượng thị trường” được xây dựng cùng nhà đầu tư quốc tế, bao gồm các yếu tố như cơ chế thanh toán, khả năng tiếp cận, quy mô vốn hóa và tính thanh khoản.
Trước khi ra quyết định, cơ quan này tiến hành tham vấn rộng rãi với các ủy ban cố vấn, hội đồng chính sách và các bên liên quan để phản ánh đúng thực tế hoạt động tại từng thị trường.
Việc công bố kết quả phân loại thường tác động trực tiếp đến dòng vốn toàn cầu, đặc biệt là từ các quỹ thụ động theo dõi chỉ số. Trong trường hợp được nâng hạng, một thị trường thường có khoảng thời gian chuyển tiếp ít nhất 6 tháng đến 1 năm để các quỹ cơ cấu danh mục và nhà đầu tư chuẩn bị.
Thông báo ngày 5/9 của FTSE Russell. (Nguồn: FTSE Rusell).
Theo HSBC đánh giá, Việt Nam hiện đã đáp ứng 7/9 tiêu chí thuộc khung “Chất lượng thị trường” của FTSE. Các tiêu chí định lượng như vốn hóa, thanh khoản hay sự hiện diện của cổ phiếu quy mô lớn đều đạt. Hai tiêu chí còn lại liên quan đến cơ chế thanh toán và chi phí giao dịch thất bại đã có tiến triển với việc triển khai Luật Chứng khoán sửa đổi và hệ thống KRX.
HSBC ước tính, nếu Việt Nam được nâng hạng, khoảng 1,5 tỷ USD từ các quỹ thụ động theo dõi chỉ số FTSE sẽ chảy vào thị trường ngay khi phân loại có hiệu lực. Trong kịch bản thuận lợi, tổng dòng vốn có thể lên đến 10,4 tỷ USD bao gồm cả quỹ chủ động, nhưng thực tế được cho là thấp hơn do phần lớn các quỹ thụ động toàn cầu hiện theo dõi MSCI.
Thống kê của HSBC cũng cho thấy khoảng 38% quỹ châu Á và 30% quỹ đầu tư vào các thị trường mới nổi toàn cầu đã nắm giữ cổ phiếu Việt Nam trong danh mục. Điều này đồng nghĩa dư địa mua thêm không còn nhiều, dòng vốn mới có thể phân bổ dần thay vì tạo ra đột biến ngay sau quyết định nâng hạng.
Ở góc độ trong nước, mới Bộ Tài chính cho biết nhiều cải cách đã được triển khai nhằm đáp ứng tiêu chí quốc tế. Điển hình là Thông tư 68/2024/TT-BTC và Thông tư 18/2025/TT-BTC, qua đó gỡ bỏ cơ chế ký quỹ trước khi mua chứng khoán.
Hệ thống công nghệ KRX đã chính thức vận hành, đi kèm các quy định mới về đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán. Bộ cũng đã trình Chính phủ dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định 155/2020/NĐ-CP, yêu cầu các công ty đại chúng hoàn tất công bố tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong vòng 12 tháng kể từ khi quy định có hiệu lực.
Bên cạnh đó, Bộ Tài chính phối hợp với Ngân hàng Nhà nước sửa đổi quy định mở và sử dụng tài khoản thanh toán, tạo điều kiện cho nhà đầu tư ngoại không cần hợp pháp hóa lãnh sự, không bắt buộc sinh trắc học khi mở tài khoản điện tử và được phép sử dụng hệ thống SWIFT. Những thay đổi này nhằm hỗ trợ quá trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam.
