Trong nhiều năm qua, bệnh thận từng được xem là căn bệnh “xa vời”, chỉ xuất hiện ở người cao tuổi hoặc những người có bệnh nền nặng. Thế nhưng thực tế hiện nay lại hoàn toàn ngược lại: tỷ lệ mắc suy thận đang gia tăng nhanh chóng và ngày càng trẻ hóa. Đáng lo ngại hơn, phần lớn người bệnh chỉ phát hiện khi chức năng thận đã suy giảm nghiêm trọng.
Theo bác sĩ chuyên khoa thận – tiết niệu Nguyễn Văn H., thận là cơ quan âm thầm nhất trong cơ thể nhưng cũng là nơi chịu ảnh hưởng trực tiếp từ thói quen ăn uống hàng ngày. “Rất nhiều bệnh nhân ngạc nhiên khi biết rằng chính chế độ ăn quen thuộc, tưởng như vô hại, lại là nguyên nhân khiến thận bị quá tải trong thời gian dài”, ông cho biết.
Thận đảm nhiệm vai trò lọc máu, đào thải độc tố, điều hòa nước – điện giải và huyết áp. Mỗi ngày, hai quả thận phải lọc hàng trăm lít máu để giữ cho cơ thể hoạt động ổn định. Tuy nhiên, khác với tim hay dạ dày, thận rất “kiệm lời”. Chúng không gây đau đớn rõ rệt ở giai đoạn đầu, khiến nhiều người chủ quan cho đến khi bệnh tiến triển nặng.
Thống kê cho thấy số người mắc bệnh thận mạn tính đang tăng đều qua từng năm, trong đó một tỷ lệ không nhỏ có nguy cơ tiến triển thành suy thận giai đoạn cuối, buộc phải chạy thận nhân tạo hoặc ghép thận để duy trì sự sống. Đáng nói, nhiều trường hợp không xuất phát từ bệnh di truyền mà bắt nguồn từ thói quen ăn uống kéo dài.
4 nhóm thực phẩm khiến thận “kiệt sức” nếu ăn quá nhiều
1. Thực phẩm chứa nhiều natri (muối) Các món dưa muối, cà muối, cá khô, thực phẩm ngâm mặn hay đồ ăn mặn đậm đà là “kẻ thù” thầm lặng của thận. Khi cơ thể hấp thụ quá nhiều natri, thận buộc phải làm việc nhiều hơn để đào thải lượng muối dư thừa. Áp lực kéo dài khiến chức năng lọc của thận suy giảm, đồng thời làm tăng nguy cơ cao huyết áp – yếu tố hàng đầu dẫn đến suy thận.
Đáng lưu ý, lượng muối “ẩn” trong nước chấm, gia vị, đồ chế biến sẵn thường vượt xa mức khuyến nghị, dù khẩu phần ăn có vẻ không mặn.
2. Thực phẩm giàu protein động vật Protein rất cần thiết cho cơ thể, nhưng tiêu thụ quá mức – đặc biệt từ thịt đỏ và nội tạng động vật – lại khiến thận chịu gánh nặng lớn. Khi chuyển hóa protein, cơ thể tạo ra nhiều sản phẩm chuyển hóa chứa nitơ, buộc thận phải lọc liên tục.
Ở người trung niên và cao tuổi, khi chức năng thận đã suy giảm tự nhiên, việc ăn quá nhiều đạm động vật có thể đẩy nhanh quá trình tổn thương cầu thận mà không hề hay biết.
3. Thực phẩm giàu phốt pho và kali Các loại hạt, nước ngọt có gas, trà đặc, nội tạng, chuối và một số trái cây sấy khô chứa lượng phốt pho và kali cao. Với người khỏe mạnh, thận có thể điều chỉnh tương đối tốt. Nhưng với người có chức năng thận suy giảm, sự tích tụ hai khoáng chất này trong máu có thể gây rối loạn nhịp tim, yếu cơ, thậm chí nguy hiểm tính mạng.
Điều đáng nói là nhiều người vẫn duy trì thói quen uống trà đặc, ăn vặt bằng hạt rang mà không biết đây là “áp lực kép” đối với thận.
4. Thực phẩm chế biến sẵn Mì ăn liền, xúc xích, đồ hộp, thịt nguội không chỉ nhiều muối mà còn chứa chất bảo quản, phốt phát và phụ gia. Việc tiêu thụ thường xuyên khiến thận phải xử lý một lượng lớn chất hóa học, làm tăng nguy cơ xơ hóa ống thận theo thời gian.
Những dấu hiệu cảnh báo thận đang gặp vấn đề
Sau một thời gian dài “chịu đựng”, thận bắt đầu phát tín hiệu. Nước tiểu có bọt kéo dài, đi tiểu đêm nhiều, lượng nước tiểu giảm, phù mặt và mắt cá chân, mệt mỏi kéo dài, da ngứa, chán ăn hoặc huyết áp khó kiểm soát đều là những dấu hiệu không nên xem nhẹ.
Nếu xuất hiện từ hai triệu chứng trở lên, việc kiểm tra chức năng thận là điều cần thiết để tránh bỏ lỡ “thời gian vàng” điều trị.
Bảo vệ thận không chỉ là kiêng khem
Giảm muối, kiểm soát lượng protein, uống đủ nước và khám sức khỏe định kỳ là bốn nguyên tắc quan trọng để giữ thận khỏe mạnh. Thay vì nêm nếm đậm đà, có thể sử dụng thảo mộc, gia vị tự nhiên để tăng hương vị món ăn. Ưu tiên protein chất lượng cao từ cá, trứng, đậu nành, đồng thời duy trì lượng nước phù hợp với thể trạng.
Theo các chuyên gia, đừng đợi đến khi cơ thể “lên tiếng” mới bắt đầu quan tâm đến thận. Mỗi bữa ăn hôm nay chính là sự đầu tư cho sức khỏe thận trong tương lai.
Thận là cơ quan thầm lặng nhưng không vô hạn. Những lựa chọn nhỏ trong bữa ăn hàng ngày có thể quyết định liệu thận được nghỉ ngơi hay phải làm việc quá sức. Khi biết dừng lại đúng lúc, thận sẽ “ghi nhớ” và âm thầm bảo vệ cơ thể bạn trong nhiều năm sau đó.
