Ba yếu tố đẩy giá vàng lập kỷ lục
Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 8 ngày 6/9, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Đoàn Thái Sơn đã báo cáo về tình hình thị trường vàng, lý giải nguyên nhân giá vàng miếng SJC tăng mạnh, đạt kỷ lục 135 triệu đồng/lượng vào sáng cùng ngày, tăng khoảng 10 triệu đồng trong hai tuần, tương đương mức tăng gần 8%. Chênh lệch giá vàng trong nước so với thế giới duy trì ở mức cao, khoảng 20 triệu đồng/lượng. Theo ông Sơn, ba yếu tố chính gây ra đợt tăng giá này:
Thứ nhất, giá vàng thế giới tăng vọt, đạt ngưỡng 3.500 USD/ounce, quy đổi sang tiền Việt Nam tăng hơn 3 triệu đồng/lượng chỉ trong tuần qua.
Thứ hai, tâm lý thị trường kỳ vọng giá vàng tiếp tục phá đỉnh, lan rộng qua các kênh truyền thông, thúc đẩy nhu cầu mua vàng tích trữ của người dân.
Thứ ba, nguồn cung vàng trong nước trở nên khan hiếm khi NHNN tạm thời dừng bán vàng miếng SJC ra thị trường, nhằm chuyển đổi sang cơ chế quản lý mới theo Nghị định 232, có hiệu lực từ ngày 10/10/2025. Nghị định này cho phép một số ngân hàng và doanh nghiệp đủ điều kiện nhập khẩu, sản xuất vàng miếng, hứa hẹn giảm chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới xuống còn 4-5 triệu đồng/lượng, thay vì mức 20 triệu đồng như hiện nay.
Phó thống đốc NHNN Đoàn Thái Sơn. Ảnh: VGP
Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh giá biến động giá vàng là “rất đáng chú ý”, yêu cầu các cơ quan chức năng vào cuộc quyết liệt để ngăn chặn tình trạng thao túng, găm hàng, đội giá. Phó Thống đốc Đoàn Thái Sơn cam kết NHNN sẽ tăng cường thanh tra, kiểm tra các doanh nghiệp và ngân hàng thương mại kinh doanh vàng lớn, phối hợp với Bộ Công an, Thanh tra Chính phủ để xử lý nghiêm các vi phạm, nếu có. Ông nhấn mạnh: “Quan trọng nhất là phải khẩn trương triển khai các giải pháp điều hành thị trường vàng theo cơ chế mới mà Chính phủ đã thông qua.”
Áp lực kinh tế vĩ mô và giải pháp điều hành
Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà, tại họp báo Chính phủ cùng ngày, cho biết NHNN đang phối hợp chặt chẽ với các cơ quan để đảm bảo tuân thủ quy định, ổn định thị trường vàng. Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế hiện nay đặt ra nhiều thách thức. Lạm phát cơ bản duy trì trên 3% trong nhiều tháng, là ngưỡng đáng lo ngại, do áp lực từ giá năng lượng, nguyên vật liệu toàn cầu, cũng như chi phí thuê nhà, ăn uống trong nước tăng nhanh. Giá vàng tăng, cùng với điều chỉnh giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý, càng tạo áp lực lạm phát.
Về tín dụng, tính đến 31/8, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt 17,14 triệu tỷ đồng, tăng 11,08% so với cuối năm 2024, dự kiến cả năm tăng 20,19% – mức cao nhất nhiều năm, vượt xa mức thông thường 14,5%. Phó Thống đốc Sơn cho rằng, tăng trưởng tín dụng mạnh dẫn đến hai hệ quả: các ngân hàng phải tăng huy động vốn, kéo lãi suất huy động tăng, từ đó đẩy lãi suất cho vay lên; đồng thời, cung tiền nhiều hơn gây áp lực lạm phát dài hạn. Lãi suất cho vay bình quân hiện ở mức 6,38%, giảm 0,56% so với cuối 2024, nhưng xu hướng này tiềm ẩn rủi ro khi tín dụng tăng nóng.
Tỷ giá cũng chịu nhiều áp lực, đặc biệt trong tháng 8. Tính đến 4/9, tỷ giá giao dịch đạt 26.380 đồng/USD, giảm 0,09% so với ngày 22/8 (thời điểm NHNN can thiệp), nhưng vẫn tăng 3,45% so với cuối 2024. Lãi suất USD duy trì ở mức cao, trong khi lãi suất tiền đồng thấp, tạo xu hướng chuyển vốn. Giải ngân vốn vay nước ngoài giảm, nhưng nhu cầu trả nợ tăng, càng gây sức ép lên tỷ giá. Để ứng phó, NHNN cam kết điều hành linh hoạt tỷ giá, phối hợp các công cụ lãi suất, thanh khoản, sẵn sàng bán ngoại tệ khi cần thiết để ổn định thị trường.
Hướng đi dài hạn cho thị trường vàng và kinh tế
NHNN nhấn mạnh việc triển khai cơ chế quản lý vàng mới là ưu tiên hàng đầu. Nghị định 232 cho phép mở rộng nhập khẩu và sản xuất vàng miếng, kỳ vọng tăng nguồn cung, giảm chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới.
Phó Thống đốc Hà cho biết, NHNN đang hoàn thiện các văn bản hướng dẫn minh bạch, giảm chi phí và thời gian cho doanh nghiệp. Đồng thời, cơ quan này sẽ theo dõi sát diễn biến kinh tế trong và ngoài nước, điều chỉnh chính sách kịp thời để kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng bền vững.
Các giải pháp này không chỉ nhằm ổn định thị trường vàng mà còn góp phần giảm áp lực lên tỷ giá, lạm phát và tín dụng, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu bất định do căng thẳng địa chính trị và chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn.
