Trọng tâm của biến động nằm ở Eo biển Hormuz. Khi dòng chảy dầu từ Vùng Vịnh bị siết chặt, giá dầu toàn cầu lập tức tăng vọt, kéo theo giá dầu Urals của Nga tăng mạnh.
Theo dữ liệu thị trường, giá dầu Urals đã đạt khoảng 93-115 USD/thùng trong những tuần gần đây, gần gấp đôi so với trước khi chiến sự nổ ra. Nếu xu hướng giá cao duy trì đến cuối năm, các ước tính cho thấy Nga có thể thu thêm tới 40 tỷ USD từ xuất khẩu dầu. Ngược lại, nếu xung đột nhanh chóng hạ nhiệt, khoản lợi nhuận bổ sung này có thể chỉ dừng ở dưới 10 tỷ USD.
Không chỉ dầu mỏ, hàng loạt mặt hàng khác của Nga cũng đang “ăn theo” làn sóng tăng giá. Giá nhôm, một kim loại công nghiệp quan trọng, đã tăng khoảng 12% sau khi các cuộc tấn công làm gián đoạn sản xuất tại Bahrain và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Giá phân urê thậm chí tăng gần 75%, do nguồn cung từ Trung Đông sụt giảm.
Với vị thế là một trong những nhà sản xuất lớn, Nga đang nhanh chóng tận dụng cơ hội. Tập đoàn nhôm United Co. Rusal, chiếm hơn 5% sản lượng toàn cầu, đã bắt đầu nhận lại sự quan tâm từ khách hàng Mỹ và châu Âu, sau nhiều năm bị “xa lánh” vì các lệnh trừng phạt liên quan đến xung đột Ukraine.
Trước đó, công ty này buộc phải chuyển phần lớn sản lượng sang Trung Quốc. Song, nếu các lệnh hạn chế thương mại được nới lỏng, Nga có thể tái phân bổ nguồn cung, mở rộng thị phần tại các thị trường phương Tây.
Trong lĩnh vực phân bón, Nga cũng nổi lên như một “người thay thế” quan trọng khi nguồn cung từ Vùng Vịnh bị gián đoạn. Là nhà sản xuất lớn thứ 2 thế giới, Nga chiếm khoảng 20% thương mại toàn cầu về dinh dưỡng cây trồng. Khi nguồn cung khí đốt, nguyên liệu chính để sản xuất phân bón, bị hạn chế, vai trò của Nga càng trở nên nổi bật.
Dù hiện tại Moscow vẫn áp hạn ngạch xuất khẩu khoảng 18,7 triệu tấn phân đạm và một số loại phân phức hợp đến hết tháng 5, nước này vẫn có thể xuất khẩu một phần trong giới hạn cho phép hoặc các mặt hàng không bị kiểm soát.
Ngoài ra, khí đốt cũng là một “cỗ máy in tiền” khác. Các cuộc tấn công của Iran đã làm gián đoạn hoạt động của một số cơ sở LNG lớn tại Trung Đông, khiến cạnh tranh giữa bên mua châu Á và châu Âu gia tăng. Trong bối cảnh đó, khí đốt Nga có cơ hội tận dụng giá cao, ngay cả khi EU đang dần siết chặt nhập khẩu.
Ngũ cốc cũng không nằm ngoài xu hướng này. Nhu cầu lúa mì Nga đang tăng khi thị trường lo ngại nguồn cung từ các khu vực xung đột bị ảnh hưởng. Đồng thời, chi phí phân bón tăng tại châu Âu và Ukraine có thể làm giảm sản lượng nông nghiệp, càng củng cố vị thế của Nga trên thị trường xuất khẩu.
Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn màu hồng. Các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào hạ tầng năng lượng và công nghiệp của Nga đang làm gián đoạn một phần năng lực xuất khẩu. Các cảng dầu tại Baltic liên tục bị nhắm mục tiêu, trong khi một số nhà máy phân bón phải tạm dừng hoạt động sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái.
Dẫu vậy, nhiều chuyên gia cho rằng lợi ích tổng thể mà Nga thu được từ cuộc chiến Iran vẫn là rất rõ ràng.
Theo Alexander Gabuev, Giám đốc Trung tâm Carnegie Nga - Á Âu, nếu không có cuộc xung đột này, tình hình kinh tế Nga sẽ tệ hơn nhiều.
Quan trọng hơn, cuộc khủng hoảng Trung Đông còn giúp Nga phần nào “thoát khỏi thế bị cô lập” trên thị trường hàng hóa toàn cầu. Khi giá cả tăng cao và nguồn cung bị thắt chặt, các yếu tố địa chính trị dường như tạm thời nhường chỗ cho nhu cầu thực tế của thị trường.
Dù Tổng thống Donald Trump kỳ vọng cuộc chiến có thể sớm kết thúc, nhiều nhà phân tích cho rằng tác động của nó sẽ kéo dài lâu hơn. Trong kịch bản đó, Nga sẽ tiếp tục là một trong những bên hưởng lợi nhiều nhất.
Vita Spivak, chuyên gia tư vấn tại Gatehouse cho hay: “Xung đột càng kéo dài, lợi ích tiềm năng cho Nga càng lớn.”
