Một tòa phúc thẩm liên bang mới đây phán quyết rằng ông Trump đã lạm dụng Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp thuế trên diện rộng. Dựa vào luật này, ông từng nâng thuế nhập khẩu lên tới 50% với Ấn Độ và Brazil, thậm chí 145% với Trung Quốc.
Theo thống kê, các doanh nghiệp Mỹ đã nộp hơn 210 tỷ USD tính đến cuối tháng 8 để chi trả những khoản thuế nay bị tòa xác định là bất hợp pháp. Nếu Tòa án Tối cao giữ nguyên phán quyết, Bộ Tài chính Mỹ có thể buộc phải hoàn trả toàn bộ số tiền này.
Tòa án Tối cao sẽ xử lý thế nào?
Chính quyền Trump đã nộp đơn kháng cáo lên Tòa án Tối cao, hy vọng giữ nguyên mức thuế ít nhất cho tới khi phiên xét xử bắt đầu vào tháng tới. Nếu Tòa Tối cao cũng phán rằng ông Trump không có quyền áp thuế theo IEEPA, việc thu các khoản này sẽ phải dừng ngay lập tức.
Câu hỏi lớn hơn là cơ chế hoàn trả sẽ được thực hiện thế nào. Theo luật sư Ted Murphy, có ba khả năng: tự động hoàn tiền cho mọi doanh nghiệp đã đóng thuế; chỉ áp dụng cho các nguyên đơn khởi kiện; hoặc lập ra một quy trình hành chính, buộc doanh nghiệp phải chủ động nộp đơn yêu cầu hoàn thuế.
Doanh nghiệp Mỹ phản ứng ra sao?
Từ khi có phán quyết ban đầu hồi tháng 5, nhiều công ty đã liên tục liên hệ luật sư để hỏi “bao giờ có thể lấy lại tiền?”. Một số doanh nghiệp chọn cách nộp đơn phản đối hành chính với Hải quan Mỹ để giữ quyền yêu cầu hoàn thuế về sau.
Bên cạnh đó, nhiều quỹ đầu tư đang ngỏ ý mua lại quyền nhận hoàn thuế từ doanh nghiệp – một lựa chọn đầy rủi ro. Doanh nghiệp sẽ có tiền ngay nhưng mất cơ hội nhận lại toàn bộ khoản thuế đã nộp nếu chính phủ thực sự hoàn trả.
Hoàn thuế có thể gây tác động gì đến kinh tế Mỹ?
Về phía doanh nghiệp, việc được hoàn lại hàng trăm tỷ USD chắc chắn là tin vui. Nhưng với nền kinh tế Mỹ, đây không hẳn là lợi ích. Bộ Tài chính hiện đang giữ khoản thuế này trong quỹ chung, giúp giảm nhu cầu vay nợ. Nếu phải hoàn trả, chính phủ sẽ buộc tăng phát hành trái phiếu, đẩy lợi suất và chi phí đi vay trên toàn nền kinh tế lên cao.
Tuần qua, lợi suất trái phiếu 30 năm của Mỹ đã chạm mốc 5% – mức cao nhất kể từ tháng 7. Giới phân tích lo ngại nếu hoàn thuế, áp lực phát hành trái phiếu sẽ tăng mạnh, khiến lãi suất tiếp tục leo thang. Đồng thời, dòng tiền lớn chảy về doanh nghiệp có thể kích hoạt lạm phát, gợi nhớ thời kỳ ngân sách thâm hụt và chính sách tiền tệ nới lỏng dưới thời ông Biden.
