Sáng ngày 17/1, tại trụ sở UBND phường Vàng Danh, Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh đã tổ chức hội nghị báo cáo sơ bộ kết quả khai quật khảo cổ khẩn cấp di tích mộ gạch tại khu Chạp Khê và xin ý kiến tham vấn từ các nhà khoa học về phương án bảo tồn, phát huy giá trị di tích.
Mộ gạch Chạp Khê có quy mô hơn nhiều so với các mộ gạch đã phát hiện trước đó tại Quảng Ninh và trên cả nước. Ảnh: Trang thông tin phường Vàng Danh
Tham dự và chỉ đạo hội nghị có đồng chí Ninh Văn Thương, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ninh; cùng dự có các nhà khoa học hàng đầu ngành Lịch sử, Khảo cổ học, lãnh đạo Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) cùng lãnh đạo địa phương.
Tại hội nghị, các đại biểu đã nghe báo cáo về quá trình phát hiện và khai quật di tích. Theo đó, dấu tích mộ gạch được phát hiện vào tháng 10/2025 trong quá trình san gạt mặt bằng của gia đình bà Lê Thị Huyền tại khu vực gò đất cao liền kề nhà thờ Giáo xứ Chạp Khê.
Các chuyên gia, nhà khoa học khảo sát khu vực mộ gạch Chạp Khê. Ảnh: Trang thông tin phường Vàng Danh
Ngay sau đó, vào tháng 12/2025, dưới sự cho phép của cơ quan chức năng, Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh phối hợp cùng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đã tiến hành khai quật khẩn cấp. Kết quả khai quật bước đầu làm xuất lộ một ngôi mộ có quy mô đặc biệt lớn, phân bố trên diện tích khoảng 150m² với cấu trúc phức tạp gồm 05 gian chính và 05 gian phụ đều được cuốn vòm, kết nối với nhau qua hệ thống cửa vòm tại gian trung tâm.
Toàn bộ cấu trúc được xây xếp bằng gạch kích thước lớn, trang trí hoa văn phong phú như văn đồng tiền, ô trám, đường tròn và kẻ caro, thể hiện kỹ thuật xây dựng tinh xảo của thời kỳ bấy giờ.
Ảnh: Trang thông tin phường Vàng Danh
Những di vật bằng đất nung, gốm men... phát lộ trong quá trình khai quật. Ảnh: Trang thông tin phường Vàng Danh
Nguồn ảnh: Báo Quảng Ninh
Di vật thu được trong quá trình khai quật gồm 3 nhóm chính: Vật liệu kiến trúc gạch chữ nhật, gạch múi bưởi; gốm đất nung gồm các loại mô hình nhà, nồi; gốm men gồm các loại bình, vò, chân đèn… Dựa vào cấu trúc và hoa văn trên hiện vật có thể khẳng định mộ có niên đại thế I-II sau Công nguyên (cách ngày nay gần 2000 năm).
Loại hình mộ táng này được phát hiện khá phổ biến ở lưu vực sông Bạch Đằng thuộc địa phận các huyện thị (cũ) của Quảng Ninh như Quảng Yên, Uông Bí, Đông Triều và huyện thị (cũ) của Hải Phòng, Hải Dương như Thủy Nguyên, Kinh Môn, là bằng chứng cho thấy vai trò quan trọng của lưu vực sông Bạch Đằng như một trung tâm văn hóa, trị sở, vùng quần cư trù mật ven sông buổi đầu công nguyên.
Bản đồ vị trí phân bố các dấu tích mộ gạch đã được điều tra khai quật tại lưu vực sông Bạch Đằng (Ảnh do nhóm khảo cổ cung cấp).
Trên cơ sở kết quả khai quật, các nhà nghiên cứu khảo cổ, lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ninh cùng chính quyền địa phương thống nhất sẽ tiếp tục nghiên cứu làm rõ cấu trúc, quy mô, niên đại của di tích, lập hồ sơ khoa học di tích để đề xuất xếp hạng và có kế hoạch bảo tồn tại chỗ, nguyên trạng di tích đã xuất lộ, quy hoạch khu vực này thành công viên khảo cổ nhằm phục vụ cho công tác bảo tồn văn hóa, giáo dục di sản gắn với phát triển văn hóa, du lịch của địa phương.
