Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam, cho biết nhiều người lần đầu nghe đến tên "cây mì chính" thường lầm tưởng liên quan đến bột ngọt (monosodium glutamat).
Thực tế, cây không tạo ra bột ngọt và cũng không chứa chất này. Cái tên dân gian xuất phát từ việc lá sau khi nấu chín có vị ngọt tự nhiên, giúp món ăn thêm đậm đà. Đây là loài Cnidoscolus aconitifolius, còn gọi là chaya hay "rau chân vịt Mexico".
Tại Mexico và các nước Trung Mỹ, đây là loại rau rất phổ biến. Người dân thường dùng lá non để luộc, nấu canh, xào hoặc nấu cùng thịt và đậu. Những năm gần đây, cây được trồng tại nhiều địa phương ở Việt Nam nhờ đặc tính sinh trưởng khỏe, dễ trồng và cho thu hoạch quanh năm.
Loại rau này còn được gọi là "rau trường thọ" nhờ giá trị dinh dưỡng cao. Nghiên cứu cho thấy lá mì chính chứa hàm lượng protein cao hơn nhiều loại rau lá xanh thông thường, đồng thời giàu vitamin A, vitamin C, canxi, kali, sắt và chất xơ. Ngoài ra, cây chứa flavonoid cùng nhiều hợp chất chống oxy hóa. Một số nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận chiết xuất lá có khả năng chống viêm và hỗ trợ kiểm soát đường huyết ở mức độ nhất định.
Tuy nhiên, Tiến sĩ Phương nhấn mạnh cái tên "rau trường thọ" chỉ mang ý nghĩa biểu tượng, chưa có bằng chứng cho thấy ăn loại rau này giúp kéo dài tuổi thọ.
Điểm quan trọng nhất là người dân tuyệt đối không ăn sống lá mì chính. Trong lá tươi chứa các glycosid sinh cyanid. Khi nấu chín khoảng 15-20 phút trong nồi mở nắp, các hợp chất độc hại này sẽ bị phân hủy hoặc bay hơi đáng kể, đảm bảo an toàn cho người sử dụng.
Ngoài việc nấu chín, người dân địa phương còn có kinh nghiệm không dùng nồi nhôm để chế biến, do các acid hữu cơ trong lá có thể phản ứng với nhôm làm ảnh hưởng đến chất lượng món ăn. Mọi người tốt nhất nên sử dụng nồi inox hoặc nồi đất.
Dù rau mì chính có giá trị dinh dưỡng cao và chứa nhiều hoạt chất sinh học đáng quan tâm, phần lớn nghiên cứu hiện nay vẫn dừng ở mức tiền lâm sàng. Giá trị lớn nhất của cây là bổ sung thêm nguồn rau xanh bổ dưỡng cho bữa ăn gia đình, chứ không thể thay thế thuốc điều trị bệnh.
