Dưới ánh đèn, bác sĩ Bùi Xuân Trường cùng kíp trực đang dồn toàn lực ép tim, bóp bóng, chạy đua với tử thần để giành lại sự sống cho nam thanh niên 28 tuổi. Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng sốc mất máu, đa chấn thương nghiêm trọng do tai nạn giao thông và ngừng tuần hoàn ngay trước thềm năm mới.
Tình huống vô cùng nguy cấp, song tất cả đều tin sẽ cứu được người bệnh", bác sĩ Trường (hiện công tác tại Bệnh viện E) nhớ lại đêm trực cách đây 4 năm, khi còn là bác sĩ nội trú năm nhất. Y bác sĩ thay phiên ép tim liên tục, mắt không rời các chỉ số sinh tồn trên màn hình. Ba mươi phút sau, mạch đập trở lại, bệnh nhân được truyền máu và chuyển vào phòng mổ.
Lúc này, mọi người mới ngẩng đầu và nhận ra thời khắc giao thừa đã qua. Họ kê tạm vài chiếc ghế nhựa, mở hộp bánh kẹo, cầm cốc nước lọc cụng ly chúc mừng năm mới. Chưa kịp nghỉ ngơi, chuông báo động đỏ lại vang lên. Một bệnh nhân chấn thương do pháo nổ vừa nhập viện, tất cả vội đứng dậy.
Bác sĩ, nhân viên y tế điều trị cho bệnh nhân tại phòng Hồi sức tích cực. Ảnh: Quỳnh Trần
Phòng Hồi sức 1 chủ yếu điều trị bệnh nhân nặng, nên không khí Tết ở đây luôn khác biệt. Khi thế giới bên ngoài đếm ngược đến khoảnh khắc giao thừa, cuộc chiến giành giật sự sống trong bệnh viện mới thực sự vào cao điểm. Tiếng còi xe cứu thương, ánh đèn hành lang trắng lạnh và sự hối hả tạo nên bầu không khí đối lập hoàn toàn với phố xá yên bình đêm cuối năm.
"Lần đầu trực đêm giao thừa, vất vả căng thẳng khó tránh, nhưng còn gì hạnh phúc bằng được cứu người", bác sĩ Trường chia sẻ hôm 16/2.
Câu chuyện của bác sĩ Trường chỉ là lát cắt nhỏ trong bức tranh rộng lớn về cuộc sống của các bác sĩ nội trú – những người được ví như "lính tiền phong" trong hệ sinh thái y tế. Theo mô hình đào tạo y khoa thế giới và Việt Nam, nội trú là giai đoạn khắc nghiệt nhất, nơi các bác sĩ trẻ phải trực chiến 24/7, đối mặt với áp lực cường độ cao để trui rèn bản lĩnh.
TS.BS Nguyễn Đình Liên, Trưởng Khoa Phẫu thuật Thận tiết niệu và Nam học, Bệnh viện E, nhận định rằng nếu bác sĩ chính là những "vị tướng" chỉ huy, thì bác sĩ nội trú là lực lượng phản ứng nhanh, phải tự đưa ra các quyết định ban đầu mang tính sống còn. Một ca trực đêm Tết với vô số tình huống khẩn cấp có giá trị thực tiễn bằng cả 6 tháng học tập thông thường, ép họ phải trưởng thành nhanh gấp đôi so với bạn bè đồng trang lứa.
Sự trưởng thành ấy không chỉ đến từ chuyên môn mà còn từ những va đập cảm xúc mạnh mẽ. Với bác sĩ Huỳnh Thanh Quảng tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương, đêm trực giao thừa đầu tiên là hành trình chuyển mình từ một chàng trai trẻ thành người canh giữ sự sống.
Giữa lúc màn hình điện thoại liên tục sáng lên tin nhắn chúc mừng và hình ảnh mâm cơm tất niên từ nhóm chat gia đình, Quảng phải đối diện với thực tế "tàn khốc" khi một sản phụ 34 tuổi nhập viện khi thai nhi đã ngừng tim. Nỗi đau mất mát ngay trong thời khắc thiêng liêng nhất của năm khiến bác sĩ trẻ nghẹn lời. Nhưng ngay lập tức, anh phải gạt bỏ cảm xúc cá nhân để lao vào cứu chữa một ca sản phụ khác bị hội chứng HELLP – tai biến sản khoa nguy kịch đe dọa suy gan thận và tính mạng cả mẹ lẫn con. Chỉ đến khi tiếng khóc chào đời của đứa trẻ vang lên, cả kíp mổ mới thở phào nhẹ nhõm.
Nghiên cứu về tâm lý học y khoa chỉ ra việc phải làm việc trong các kỳ nghỉ lễ, tách biệt khỏi các nghi thức xã hội thông thường, thường đẩy nhân viên y tế vào trạng thái cô đơn sâu sắc, buộc họ phải tìm kiếm ý nghĩa nội tại trong công việc để cân bằng. Bác sĩ nội trú năm 2 Nguyễn Tiến Hiếu, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, thấm thía điều này hơn ai hết. Khi mẹ gọi điện video, nhìn thấy cành đào, cây quất và món thịt đông quê nhà qua màn hình nhỏ xíu, Hiếu phải vội vã lấy cớ "có ca cấp cứu" để tắt máy, giấu đi sự chạnh lòng. Ở tuổi 25, Hiếu nhận ra khoảng cách xa nhất không phải là địa lý, mà là sự chia cắt của trách nhiệm.
Tuy nhiên, chính trong sự cô đơn và áp lực ấy, giá trị của nghề y lại hiện lên rõ nét, Hiếu tâm sự. Đúng 0h15 sáng mùng 1, khi đón tay bé trai chào đời và nhận lời cảm ơn từ sản phụ, người đàn ông hiểu rằng dù không được đón Tết cùng gia đình, anh đang giúp những gia đình khác có một cái Tết trọn vẹn.
"Nỗi nhớ nhà trở thành cái giá của sự trưởng thành, và sự cô đơn bỗng trở nên có ý nghĩa khi bàn tay mình mang lại sự sống", bác sĩ chia sẻ.
Bác Nguyễn Minh Hoàng (phải) và bác sĩ Quảng đón em bé chào đời trong đêm giao thừa Bính Ngọ 2026. Ảnh: Bác sĩ cung cấp
7h sáng mùng 1, khi ca trực kết thúc, những chiếc áo blouse đã nhàu nhĩ và đôi mắt thâm quầng vì thiếu ngủ, nhưng bước chân của những bác sĩ trẻ như Quảng và Hiếu lại kiên định hơn bao giờ hết. Đêm trực Tết như một "nghi thức lột xác", biến những sinh viên y khoa rụt rè thành những người thầy thuốc bản lĩnh. Họ bước ra khỏi cổng bệnh viện với nhận thức rõ ràng, khi cái Tết không nằm ở bánh chưng hay pháo hoa, mà nằm ở những nhịp tim đập lại, những ca mổ mẹ tròn con vuông và sự bình yên được giữ lại sau cánh cửa phòng cấp cứu.
