Trong hơn một năm qua, Italia từng là tâm điểm làn sóng thâu tóm và sáp nhập ngân hàng (M&A) sôi động nhất châu Âu. Bắt đầu từ cuối 2023 và nở rộ trong suốt năm 2024, các thương vụ liên tiếp được công bố đã đưa tổng giá trị M&A tại quốc gia này tăng gần gấp đôi, đạt hơn 59 tỷ euro (65 tỷ USD) chỉ trong chín tháng đầu năm.
Động lực chính đến từ áp lực của Ngân hàng Trung ương châu Âu, yêu cầu các ngân hàng phải có quy mô lớn hơn, quản trị rủi ro tốt hơn và giảm thiểu gánh nặng nợ xấu. Trong bối cảnh đó, nhiều tổ chức tài chính vừa và nhỏ tại Ý coi M&A là con đường tất yếu để tồn tại và gia tăng sức cạnh tranh.
“Quy mô tăng lên có thể cho phép các ngân hàng hỗ trợ tốt hơn các khoản đầu tư của công ty lớn, bao gồm cả những khoản đầu tư liên quan đến các sáng kiến trong lĩnh vực quốc phòng của châu Âu và Ý” , một chuyên gia nhận định.
Loạt thương vụ đình đám được ghi nhận. UniCredit, ngân hàng lớn thứ hai của Ý, đã tìm cách thâu tóm Banco BPM với mức định giá 14–16 tỷ euro, một động thái được cho là có thể định hình lại cục diện ngành. Ngay sau đó, Monte dei Paschi di Siena – ngân hàng lâu đời nhất thế giới – gây chấn động khi công bố kế hoạch thâu tóm Mediobanca với giá trị lên tới 13,3 tỷ euro, tham vọng tạo nên một định chế nằm trong nhóm dẫn đầu thị trường.
Mediobanca cũng không đứng ngoài cuộc, đưa ra lời đề nghị 6,3 tỷ euro để sở hữu Banca Generali, nhằm củng cố mảng quản lý tài sản và gia tăng tỷ suất sinh lời. Song song, BPER Banca hoàn tất thương vụ giành quyền kiểm soát Banca Popolare di Sondrio với gói trị giá 4,3 tỷ euro, trong khi Banca Ifis mua lại illimity Bank với giá gần 300 triệu euro.
Thế nhưng, sự hưng phấn ban đầu nhanh chóng gặp phải thế khó. Các cơ quan quản lý, đặc biệt là chính phủ Ý, không muốn đứng ngoài cuộc chơi. “Quyền lực vàng” (golden power) được sử dụng để can thiệp vào nhiều thương vụ, nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và ngăn ngừa nguy cơ mất kiểm soát hệ thống tài chính. Điều này khiến nhiều cuộc đàm phán kéo dài, gây bất ổn cho nhà đầu tư.
Bên cạnh đó, sự cạnh tranh lợi ích giữa các bên tham gia, cùng với áp lực từ chính trị, đã khiến những thương vụ tưởng chừng chắc chắn lại rơi vào ngõ cụt. Đáng chú ý, Intesa Sanpaolo – ngân hàng lớn nhất nước – tuyên bố đứng ngoài vòng xoáy, coi làn sóng M&A như một “mớ hỗn độn” và nhấn mạnh sẽ tập trung vào hoạt động cốt lõi thay vì mạo hiểm với những cuộc sáp nhập phức tạp.
Giới chức bày tỏ thái độ thận trọng. Thống đốc Fabio Panetta khẳng định, M&A không thể chỉ là cuộc chơi trên truyền thông, mà phải thực sự tạo ra những định chế ổn định, hiệu quả và bền vững. Ông cảnh báo rằng lợi ích lâu dài của hệ thống ngân hàng và khách hàng phải được đặt lên trên tham vọng mở rộng quy mô bằng mọi giá.
Sự dè dặt này, cộng thêm những bất đồng giữa cổ đông và sự can thiệp của chính phủ, đã khiến nhịp độ M&A hạ nhiệt nhanh chóng từ giữa năm 2025.
Dù vậy, bức tranh không hoàn toàn ảm đạm. Các chuyên gia tài chính châu Âu nhận định, việc làn sóng M&A chững lại không đồng nghĩa với sự kết thúc. Sự tái cấu trúc của ngành ngân hàng Ý vẫn là một nhu cầu khách quan, và nếu bối cảnh chính trị ổn định hơn, các quy định được minh bạch hóa, những thương vụ còn dang dở có thể được tái khởi động. UBS dự báo trong nửa cuối năm 2025, châu Âu sẽ chứng kiến làn sóng M&A hồi phục, và Italia – với quy mô thị trường và tính cấp bách trong việc xử lý nợ xấu – vẫn sẽ là một điểm nóng.
Stefano Caselli, hiệu trưởng Trường Quản lý SDA Bocconi, chia sẻ với CNBC qua email rằng: “Những gì đang xảy ra không chỉ là câu chuyện của riêng nước Ý. Ý đã trở thành ví dụ quan trọng để EU xem xét hoạt động M&A có thể phát triển như thế nào trong lĩnh vực ngân hàng châu Âu”.
Theo: CNBC
