Ngày 6/8/1945, khi đang công tác tại Hiroshima, ông Tsutomu Yamaguchi ở gần khu vực quả bom nguyên tử đầu tiên trong lịch sử chiến tranh. Khi nó phát nổ, Yamaguchi sống sót nhưng bị bỏng nặng và tổn thương màng nhĩ.
Trong hỗn loạn sau vụ nổ, ông tìm cách trở về nhà để điều trị. Trớ trêu thay, quê nhà của Yamaguchi ở Nagasaki – nơi chỉ ba ngày sau đó, quả bom nguyên tử thứ hai được thả xuống. Một lần nữa, ông lại ở gần tâm chấn và tiếp tục sống sót với những chấn thương nghiêm trọng.
Là một trong số ít người được công nhận là hibakusha kép – thuật ngữ dành cho những người sống sót sau cả hai vụ ném bom nguyên tử – Tsutomu Yamaguchi đã sống một cuộc đời dài và có ý nghĩa. Ông qua đời ở tuổi 93, sau nhiều thập kỷ hoạt động vì hòa bình và giải trừ vũ khí hạt nhân.
Câu chuyện của Yamaguchi đặt ra một câu hỏi: ông là người vô cùng bất hạnh hay ngược lại, là người cực kỳ may mắn? Câu trả lời phụ thuộc vào góc nhìn. Chính sự khác biệt trong cách diễn giải trải nghiệm sống đã cho thấy "may mắn" không chỉ là biến cố, mà còn là cách con người nhìn nhận và phản ứng với biến cố đó.
Ảnh minh họa: Flickr
Nhà tâm lý học Richard Wiseman, tác giả cuốn The Luck Factor, đã dành hơn 10 năm nghiên cứu những người tự nhận mình "rất may mắn" và "rất xui xẻo". Kết luận của ông cho thấy: sự khác biệt không nằm ở hoàn cảnh sống, mà ở hành vi và trạng thái tinh thần.
Những người kém may mắn thường lo lắng nhiều hơn. Sự lo lắng khiến họ tập trung quá hẹp vào nỗi sợ hoặc mục tiêu trước mắt, từ đó bỏ lỡ những cơ hội bất ngờ xung quanh.
Ngược lại, người may mắn thường có trạng thái tâm lý thoải mái hơn, giúp họ quan sát rộng, nhận ra các tín hiệu nhỏ và linh hoạt điều chỉnh kế hoạch.
Ví dụ, một tâm trạng thoải mái hơn sẽ cho phép một người nhận thấy tờ 20 USD trên vỉa hè, tham gia vào một cuộc gặp gỡ tình cờ tại quán cà phê hoặc tận dụng một cơ hội bất ngờ trái với kế hoạch ban đầu.
Một khác biệt quan trọng khác là sự lạc quan mang tính chủ động. Người tin rằng các mối quan hệ xã hội sẽ diễn ra tích cực thường giao tiếp cởi mở, tự nhiên và dễ tạo thiện cảm. Điều này khiến họ nhận lại phản hồi tích cực từ người khác, biến kỳ vọng thành kết quả thực tế.
Khi rủi ro trở thành cơ hội
Điều không may xảy ra với tất cả mọi người. Tuy nhiên, người "may mắn" thường không xem thất bại là dấu chấm hết. Họ coi rủi ro là tạm thời hoặc là bài học cần thiết cho lần sau.
Chính khả năng phục hồi nhanh giúp họ tránh rơi vào vòng xoáy tiêu cực – nơi một trải nghiệm xấu dẫn đến tâm lý bi quan, rồi kéo theo những quyết định sai lầm tiếp theo.
Cách gia tăng vận may trong đời sống thường ngày
Nếu may mắn phần nào có thể được tạo ra, con người hoàn toàn có thể rèn luyện nó bằng những thay đổi nhỏ.
Richard Wiseman cho rằng, sự đơn điệu trong thói quen hàng ngày làm giảm đáng kể khả năng gặp may. Khi bạn luôn đi cùng một con đường, gặp cùng một nhóm người, ăn ở cùng một nơi, xác suất xuất hiện cơ hội mới gần như bằng không.
Những điều chỉnh đơn giản như đi lối khác về nhà, nán lại lâu hơn ở quán cà phê, bắt chuyện với một người quen mặt nhưng chưa từng nói chuyện có thể mở ra các kết nối không ngờ tới.
Một phương pháp khác là rèn luyện sự chú ý thông qua "nhật ký may mắn". Mỗi tối ghi lại một điều tích cực trong ngày giúp não bộ dần quen với việc nhận diện cơ hội, thay vì chỉ tập trung vào rủi ro và thiếu sót.
Cuối cùng, may mắn không phải là niềm tin mù quáng rằng mọi thứ sẽ luôn tốt đẹp, mà là một dạng "kỳ vọng kiên cường": tin rằng điều tốt có thể xảy ra và nếu không, vẫn đủ linh hoạt để tiếp tục tiến lên.
Vận may đòi hỏi một chút chủ động. Có một câu chuyện cười cũ kể về một người đàn ông cầu nguyện với Chúa mỗi đêm: "Xin hãy cho con trúng xổ số". Sau nhiều năm như vậy, cuối cùng Chúa trả lời: "Ta đang cố gắng, nhưng con phải mua vé".
(Theo Psychologytoday)
