Buổi trưa một ngày làm việc tại Denver, Alex Martinez – 28 tuổi, nhân viên marketing của một công ty khởi nghiệp – mở tủ lạnh văn phòng rồi nhanh chóng khép lại. Bên trong là hộp cơm đựng nửa phần salad còn lại từ hôm qua. Anh bật cười chua chát: “Ăn tạm đi, đỡ tốn tiền”.
Một năm trước, Martinez vẫn thoải mái đặt món qua ứng dụng, vừa ăn vừa trò chuyện cùng đồng nghiệp. Giờ đây, mỗi bữa trưa ở ngoài đã trở thành phép tính khó: 15 đô la cho một phần sandwich, 4 đô cho cà phê, thêm chút tiền tip. Anh bảo, “bữa trưa đã trở thành món xa xỉ của dân công sở”.
Khảo sát mới của nền tảng công nghệ thực phẩm ezCater với hơn 1.000 nhân viên toàn thời gian tại Mỹ cho thấy, trung bình một người chi khoảng 34,82 USD (gần 900 nghìn đồng) mỗi tuần cho bữa trưa ngoài văn phòng – tăng 26% so với năm trước. Hơn một nửa số người tham gia thừa nhận đã phải cắt giảm bữa ăn, và gần 30% nói rằng họ thường xuyên bỏ hẳn bữa trưa để tiết kiệm. Báo cáo gọi đây là “lunchflation” – lạm phát bữa trưa – một biểu hiện nhỏ nhưng phản ánh sức ép kinh tế ngày càng lớn đè lên người lao động Mỹ.
Các con số tưởng chừng chỉ nói về chi tiêu, nhưng thực ra đang nói về sức khỏe và năng suất. Các chuyên gia nhân sự của ezCater cho biết, khi bỏ bữa trưa, nhân viên không chỉ mệt mỏi, mà còn dễ cáu kỉnh, giảm khả năng tập trung và hiệu suất làm việc. Trong môi trường công sở vốn đã căng thẳng, việc “đói bụng” trở thành một yếu tố âm thầm khiến con người dễ xung đột và kiệt sức.
Đằng sau câu chuyện bữa trưa là một thực tế đáng lo hơn: khủng hoảng chi phí sinh hoạt đang khiến nhiều người Mỹ phải thu hẹp mọi khoản chi, kể cả những nhu cầu cơ bản nhất. Giá thực phẩm và dịch vụ ăn uống tại Mỹ tăng nhanh hơn mức thu nhập trung bình.
Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ, giá các nhóm thực phẩm thiết yếu như thịt, cá, trứng tăng hơn 5% chỉ trong một năm. Chuỗi cà phê vốn là điểm hẹn quen thuộc của dân văn phòng giờ trở thành nơi “thỉnh thoảng ghé qua”, còn bữa trưa ngoài văn phòng – thứ từng là khoảng thời gian ngắn ngủi để nạp năng lượng – giờ bị xem là xa xỉ.
Theo Business Insider, giá một bữa ăn nhanh trung bình ở Mỹ hiện đã vượt 14 USD, trong khi một bữa ăn “lành mạnh” ở khu trung tâm các thành phố lớn có thể lên tới 20 USD. Với mức tăng như vậy, chỉ riêng việc duy trì thói quen ăn trưa ngoài văn phòng cũng khiến chi tiêu cá nhân đội lên hàng trăm USD mỗi tháng – con số không nhỏ với người trẻ đang gánh tiền thuê nhà, bảo hiểm và nợ sinh viên.
Không chỉ tầng lớp thu nhập thấp bị ảnh hưởng. Một khảo sát của Goldman Sachs đầu năm nay cho thấy 40% người Mỹ có thu nhập trên 500.000 USD mỗi năm thừa nhận họ “gần như cạn tiền ngay sau khi nhận lương”. Khi chi phí sinh hoạt leo thang và lãi suất duy trì ở mức cao, áp lực tài chính đang lan rộng khắp các tầng lớp, khiến ngay cả nhóm có thu nhập cao cũng phải tính toán từng khoản chi nhỏ.
Trong văn phòng của Martinez, giờ nghỉ trưa không còn sôi nổi như trước. Nhiều người chọn ở lại bàn làm việc, ăn vội hộp cơm mang theo hoặc chỉ uống cà phê.
“Mọi người đều đang tiết kiệm, ai cũng thắt chặt. Không ai rủ ai đi ăn nữa, vì sợ phải chia hóa đơn,” anh nói. Không khí đó lan ra khắp nơi: các cửa hàng đồ ăn nhanh ghi nhận lượng khách giảm, trong khi dịch vụ giao đồ ăn báo cáo doanh thu thấp hơn so với năm ngoái.
Từ góc nhìn xã hội, hiện tượng bỏ bữa đang phản ánh một giai đoạn chuyển giao khó khăn của nền kinh tế Mỹ sau đại dịch. Trong khi các chỉ số vĩ mô như tăng trưởng GDP và tỷ lệ thất nghiệp vẫn khả quan, đời sống của người lao động lại chịu sức ép thực tế hơn nhiều. Các chuyên gia tại Brookings Institution nhận định, “lạm phát đã hạ nhiệt trên biểu đồ, nhưng vẫn âm ỉ trong ví tiền của người dân”.
Theo báo cáo của Credit Karma, có tới 27% người Mỹ nói họ đã từng bỏ bữa vì không đủ khả năng chi trả, và 18% đang xem xét xin trợ cấp thực phẩm. Con số này đặc biệt cao ở nhóm Millennials và Gen Z, những người đang trong giai đoạn xây dựng sự nghiệp và gia đình – cũng là lực lượng lao động chủ chốt của nền kinh tế.
Sức ép này, nếu kéo dài, có thể tạo ra hệ quả dây chuyền. Các nhà tâm lý học cho rằng việc bỏ bữa thường xuyên dẫn đến tình trạng “đói mạn tính”, ảnh hưởng đến hormone căng thẳng, khả năng ra quyết định và tâm trạng. Về mặt năng suất, các công ty cũng phải đối mặt với nguy cơ nhân viên giảm hiệu quả, tăng thời gian nghỉ ốm, hoặc rơi vào trạng thái “burnout” – kiệt sức về tinh thần.
Trước tình hình đó, một số doanh nghiệp tại Mỹ đang tìm cách khôi phục văn hóa bữa trưa. Một số công ty ở New York và San Francisco đã bắt đầu cung cấp bữa trưa miễn phí cho nhân viên, hoặc hỗ trợ phiếu ăn tại căng tin nội bộ. Nhiều chuyên gia coi đây không chỉ là phúc lợi, mà là đầu tư cho năng suất và tinh thần.
“Một bữa trưa lành mạnh có thể tạo nên một buổi chiều hiệu quả,” báo cáo của ezCater kết luận.
Còn với Martinez, sau nhiều tuần cố gắng tiết kiệm, anh nhận ra việc bỏ bữa khiến bản thân ngày càng mệt mỏi. Gần đây, anh chuyển sang nấu ăn tại nhà và mang theo cơm trưa, dù mất thêm thời gian buổi sáng. “Tôi không còn thấy xấu hổ vì mang cơm đi làm,” anh nói. “Giờ ai cũng vậy cả”.
Theo: Business Insider, Entrepreneur
