Không cần đi tắt đón đầu, VN đang đi cùng với thế giới trong lĩnh vực có thể mở ra “kho báu” 4.400 tỷ USD

Đây là AI tạo sinh, một nhánh của trí tuệ nhân tạo, khi có khả năng tạo hoặc sản xuất nội dung mới, như hình ảnh, âm nhạc, văn bản dựa trên dữ liệu đầu vào. AI tạo sinh được dự đoán là có ảnh hưởng rất lớn đến nền kinh tế thế giới trong tương lai gần.

Vào tháng 10/2023, tại diễn đàn về trí tuệ nhân tạo (AI) tổ chức ở Hàn Quốc, ông Matt McDevitt, đối tác của hãng tư vấn toàn cầu McKinsey & Company chia sẻ, AI tạo sinh có tiềm năng kinh tế lên tới 4.400 tỷ USD (chưa bao gồm những thứ không thể dự đoán được và chưa nhìn thấy vào lúc này). Đây là công nghệ sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp thuộc nhiều lĩnh vực, bao gồm từ công nghệ tiên tiến đến sản xuất, năng lượng, giáo dục và bán lẻ.

Vừa qua, từ ngày 17 – 19/7/2026, Việt Nam đã tổ chức thành công Chương trình Giải pháp Đổi mới sáng tạo Việt Nam (Viet Nam AI Innovation Challenge - VAIC 2026). Đây là mô hình AI-native Hackathon đầu tiên tại Việt Nam. Sau 48 giờ thi đấu đầy kịch tính, VAIC 2026 đã nhận được kết quả ấn tượng với chiến thắng của nhiều đội thi khi trực tiếp giải các bài toán AI thực chiến từ phía các doanh nghiệp.

VAIC 2026 được tổ chức bởi Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC, thuộc Bộ Tài chính), Tập đoàn Meta, Tổ chức AI for Vietnam, Tập đoàn FPT và ĐH Duy Tân, cùng sự đồng hành của nhiều tập đoàn công nghệ và tổ chức quốc tế.

Ở bên lề vòng chung kết của VAIC 2026 ngày 19/7, PV đã có cuộc trao đổi nhanh với TS Trần Việt Hùng, Nhà đồng sáng lập Tổ chức AI for Vietnam, đơn vị đồng tổ chức của VAIC 2026, về cuộc thi cũng như tiềm năng của AI tại Việt Nam.

“Điều làm cho chúng tôi thực sự bất ngờ là các đội thi không bỏ cuộc”

-Với vai trò là thành viên Ban Tổ chức, đồng thời là người có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực AI, ông đánh giá thế nào về chất lượng của các đội thi VAIC 2026?

Thứ nhất, tôi thấy tinh thần của các đội thi năm nay rất mãnh liệt. Chúng tôi dự kiến chỉ có khoảng 1000 người tham dự thôi. Cuối cùng thực tế là đến 1600 người tới và ban tổ chức đã phải gấp rút bố trí thêm bàn ghế này, thêm internet và thậm chí là còn phải điều chỉnh số lượng các đội có thể tham gia vào được một đề thi. Đây là điều rất ngạc nhiên.

Thứ hai, điều làm cho chúng tôi thực sự bất ngờ là các đội thi không bỏ cuộc. Các đội từ khi bắt đầu nhận đề bài về và nộp ý tưởng đầu tiên của mình cho tới những đội nộp bài hoàn thiện cuối cùng thì tỷ lệ “bỏ cuộc” chỉ có 9% thôi. Đây là điều trước đây chưa từng thấy.

Trước tiên có thể là các bạn rất đam mê mãnh liệt cho việc xây dựng cái sản phẩm của mình. Ngoài ra cũng có thể là hackathon lần này có các đề tài xuất phát từ các doanh nghiệp, khác với các hackathon khác khi các bạn tự đến lập team và sau đó tự lên ý tưởng, đầu bài và tự giải. Hết cuộc thi thì cũng sẽ có rất ít những hoạt động tiếp theo. Như thế thì rất uổng.

Chúng tôi muốn các bạn làm đề thi thật từ các doanh nghiệp và sau cuộc thi thì những giải pháp mà có tiềm năng sẽ cùng hợp tác và đưa vào doanh nghiệp để biến nó thành một sản phẩm, giải pháp thực sự mà tạo ra giá trị cho doanh nghiệp.

- Nghị quyết 57 đặt mục tiêu làm chủ công nghệ chiến lược. Vậy, theo ông, với AI thì làm chủ nên được hiểu theo như thế nào và Việt Nam cần sở hữu những năng lực cốt lõi ra sau, thay vì chỉ ứng dụng các mô hình ở nước ngoài?

Bây giờ, như mọi người đã biết, AI thay đổi toàn bộ cách mà thế giới vận hành. Mọi thứ không như trước nữa. Vậy nên, nhiều khi những quan điểm như thế nào làm chủ thì chúng ta cũng cần phải thảo luận cho kỹ. Bởi vì bây giờ AI đưa cho con người năng lực mà mình gọi là siêu năng lực. Bây giờ có rất nhiều các công ty trị giá hàng tỷ USD chỉ do một người tạo ra.

Họ đâu có đào tạo ra mô hình. Đấy là người ta dựa vào cái sức mạnh của mô hình để sáng chế ra một luồng làm việc hoàn toàn mới để mà chứng tỏ được một AI agent có thể làm việc được như con người, bằng cách cho chúng vào máy tính và sử dụng nó.

Theo tôi, trong ngắn hạn, chúng ta nên tập trung tạo ra những sản phẩm như vậy. Nhưng nó cũng không hề dễ nha.

Chúng ta tạo ra sản phẩm như thế để ngay lập tức nó tạo ra giá trị, giúp cho chúng ta tăng hiệu suất. Ngày xưa là một công việc mất 10 giờ thì bây giờ chỉ mất 1 giờ thôi. Bây giờ hoặc là chúng ta làm ra được rất nhiều, hoặc là nhàn đi bao nhiêu, tạo ra được giá trị. Khi chúng ta giàu lên, có tài nguyên rồi thì sau đó bắt đầu nghĩ tới những việc khó và tốn kém hơn như tạo model.

Như vậy, chúng ta phải theo từng giai đoạn, bởi nếu ngay từ đầu mà nhảy vào những việc khó và tốn kém thì nhiều khi không đủ lực.

“Với AI tạo sinh, Việt Nam rất may mắn vì đi cùng với thế giới”

-Nhiều quốc gia trên thế giới phải mất hàng chục năm để có thể xây dựng một hệ sinh thái AI hay đổi mới sáng tạo. Vậy, Việt Nam có cơ hội nào đi tắt đón đầu trong giai đoạn này không, thưa ông?

Thực ra là trong làn sóng về AI tạo sinh hay là Generative AI thì chúng ta không nhất thiết là phải đi tắt đón đầu, bởi vì xét cho cùng thì khi làm cái gì đấy mà ngon lành thì nó phải từ gốc rễ. Giống như việc xây lâu đài trên cát, ban đầu có thể rất nhanh, rất đẹp nhưng sẽ khó lâu bền.

Tuy nhiên, với AI tạo sinh, chúng ta rất may mắn là vì đi cùng với thế giới, không phải đi sau như trước nữa như máy hơi nước, điện khí hóa, Internet…

Thực tế AI tạo sinh chỉ có mặt vào cuối năm 2022 và mới với cả thế giới. Nhưng việc Việt Nam chúng ta đi cùng với thế giới chỉ có ý nghĩa khi chúng ta di chuyển thật nhanh, chứ không thì sẽ bị bỏ lại phía sau. Việc của chúng ta bây giờ là quyết định đi nhanh hay đi chậm thôi, chứ không phải vấn đề đi tắt đón đầu (cười – PV).

-Rất nhiều người Việt Nam tài năng, trong đó có các nhà nghiên cứu, đều đang ở nước ngoài. Theo ông, làm thế nào để thu hút họ về nước làm việc dài hạn, hoặc có những kết nối để họ có những hợp tác với các tài năng ở trong nước nhằm tạo ra các dự án lâu dài?

Tại sao các bạn ở nước ngoài cùng là người Việt lại giỏi? Bởi vì nhiều khi là do môi trường để các bạn có cơ hội được tiếp cận, xây dựng các hệ thống lớn trên các thị trường lớn. Các bạn giỏi là do các bạn có những cơ hội như vậy.

Ở Việt Nam, nhiều khi các bạn rất giỏi nhưng lại không có những cơ hội như các bạn ở nước ngoài. Thế nên, việc kết hợp giữa các chuyên gia ở nước ngoài và các kỹ sư hay các chuyên gia ở trong nước để vừa học được kiến thức cơ bản và thực tế là rất cần thiết. Đơn cử như với hackathon 48h lần này là hoạt động rất tốt, là một diễn đàn mà chúng tôi mời các chuyên gia ở trong và ngoài nước để giúp cho các bạn trẻ có thể học hỏi nhiều thứ.

Theo tôi, các chuyên gia ở nước ngoài thì cứ để cho người ta ở nước ngoài, bởi vì họ gắn hệ sinh thái ở đó. Đấy là một cái làm cho người ta giỏi. Nhưng người ta cũng dành một phần thời gian ở Việt Nam để tương tác với các chuyên gia ở trong nước. Đó sẽ là cách hợp tác tốt nhất.

-Ông vừa đề cập tới môi trường. Vậy, làm sao để chúng ta nuôi dưỡng được những giải pháp phát hiện từ cuộc thi hackathon này để có thể áp dụng rộng hơn trở thành một giải pháp chung cho tất cả các doanh nghiệp khác?

Một giải pháp chỉ tốt và sống được là khi mà nó tạo ra giá trị cho doanh nghiệp. Còn hay mấy thì hay, nhưng cuối cùng không tạo ra được giá trị gì cả hoặc quá đắt đỏ thì cũng sẽ không sống lâu được. Chính vì vậy, trong cuộc thi lần này, chúng tôi đã hợp tác với các doanh nghiệp, chẳng hạn như SHB để đưa ra những đề bài hay mà chính họ cũng đang rất cần.

Hy vọng rằng sau cuộc hackathon lần này, các đội thi xây dựng các giải pháp đó sẽ được SHB hay các doanh nghiệp khác lựa chọn để đồng hành với nhau để đưa vào thực tiễn. Chỉ như thế thì giải pháp đó mới sống được và nó là Win-Win đúng không? Chẳng hạn, SHB cũng khống mất quá nhiều công vì đã có đội làm thí nghiệm cho rồi. Còn các bạn hacker builder thì có cơ hội làm dự án thật. Cuộc thi này chính là góp phần để trả lời cho câu hỏi của bạn.

“Chỉ có ra trận nhiều thì chúng ta mới tốt lên được”

-Quay trở lại với cuộc thi VAIC 2026, như ông vừa có chia sẻ thì cuộc thi năm nay thu hút rất nhiều các bạn trẻ tham gia. Với kinh nghiệm của mình, ông có khuyến nghị gì dành cho các bạn sinh viên Việt Nam đang đam mê AI, cũng như các cái cơ quan quản lý nhà nước trong chính sách về phát triển để tìm kiếm nhân tài về AI trong thời gian tới?

Câu hỏi rất là hay! Thực ra đây câu hỏi tỷ USD đúng không? (cười -PV). Theo tôi, các chuyên gia người Việt ở nước ngoài họ giỏi bởi vì được làm cái bài toán khó, giải quyết vấn đề khó, vấn đề thực tế. Vậy nên, với những hackathon AI như thế này sẽ giúp cho các bạn trẻ được cọ xát, làm thực tế và mới biết được rằng không đơn thuần là mình học xong để đi thi, để qua môn là mình giỏi… Đấy chỉ mới là bước đầu tiên thôi. Nhưng khi được cọ xát và làm bài toán thực tế thì sẽ giúp các bạn tốt lên rất nhiều.

Tôi nghĩ là có nhiều hoạt động quy mô như thế này thì sẽ giúp các bạn rất nhiều. AI bây giờ đi rất nhanh. Chúng ta không thể chờ hết kỳ được. Thực tế là tuần này bạn đang ở ngôi vua, thì tuần sau đã có người khác lên rồi. Do đó, nếu chỉ dựa vào những phương pháp truyền thống thì các bạn sẽ không bao giờ theo kịp và luôn đi sau, không thể biến AI trở thành lợi thế của mình được.

Theo tôi, chúng ta nên có những cuộc như VAIC thường xuyên và quy mô sâu rộng để nhiều người có thể tham gia được. Ví dụ, đợt này, chúng tôi chỉ có 8 nhóm ngành nghề là có đề bài, nhưng trong xã hội có hàng tỷ, đúng không? Vậy bây giờ phải làm sao để tổ chức những chương trình càng nhiều càng tốt, càng sâu và càng rộng càng tốt. Chỉ có ra trận như thế thì chúng ta mới tốt lên được. Được tập luyện nhiều, các bạn còn được tiền nữa và đó là những thứ sẽ làm cho các bạn giỏi lên.

Kiến thức bây giờ các bạn hoàn toàn có thể tự học được vì giờ có nhiều học liệu mở được chia sẻ trên nền tảng Internet. Nhưng kinh nghiệm thực tế thì các bạn phải luyện tập, cọ xát. Ví dụ, bây giờ chúng ta có thể lên YouTube học lái ô tô như thế nào, nhưng lên đấy học xong mà đi ra đường luôn là “chết ngay”. Sự khác nhau nằm ở chỗ đó.

-Cảm ơn ông đã chia sẻ!

if (pageSettings.allow3rd) admicroAD.unit.push(function () { admicroAD.show('admzonek1fs4xky') });