Rạng sáng ngày 28/7/1976, trận động đất mạnh nhất trong vòng 12 năm đã xảy ra tại tỉnh Hà Bắc ở miền bắc Trung Quốc, gây thương vong nặng nề và tàn phá hàng loạt nhà máy, cơ sở hạ tầng cũng như khu dân cư.
Thảm họa không dừng lại ở cú rung chấn đầu tiên. Chỉ khoảng 16 giờ sau, một dư chấn gần tương đương về cường độ tiếp tục xảy ra tại cùng khu vực, khiến thiệt hại và số người thương vong gia tăng.
Theo giới chức Trung Quốc, trận động đất có cường độ 7,3 độ Richter và xảy ra lúc 3h45 sáng theo giờ Bắc Kinh. Tuy nhiên, các nhà địa chấn học Mỹ và Hồng Kông đánh giá cường độ thực tế lên tới 8,2 độ Richter.
Rung chấn kéo dài khoảng 70 giây trước khi hàng loạt dư chấn xuất hiện trong ngày. Đến 18h50 cùng ngày, một dư chấn mạnh khoảng 7,8 độ Richter tiếp tục làm rung chuyển khu vực.
Hạ tầng giao thông, điện lực và dầu khí bị ảnh hưởng nghiêm trọng Các báo cáo ban đầu cho thấy thiệt hại trên diện rộng. Nhiều khu vực bị mất điện. Hệ thống điện thoại và đường sắt bị gián đoạn. Đường ống dẫn dầu Đại Khánh - Bắc Kinh được cho là bị hư hỏng.
Tại Bắc Kinh, nhiều công trình bị hư hại gồm khách sạn Hsin Chiao, khu nhà cũ của khách sạn Bắc Kinh, khu ngoại giao đoàn, một phần ga đường sắt trung tâm và một trung tâm bách hóa lớn. Một đám cháy lớn được cho là đã xảy ra tại một nhà máy lọc dầu. Tại thành phố Thiên Tân gần đó, một khách sạn gần như “bị tách làm đôi” sau trận động đất.
Theo số liệu địa chấn tại Hồng Kông, tâm chấn nằm gần tọa độ 39,6 độ Bắc và 118,1 độ Đông, sát thành phố Đường Sơn. Đây là một trong những khu công nghiệp quan trọng nhất của Trung Quốc khi đó. Khu vực này nằm trên mỏ than lớn đã khai thác cạn.
Theo thống kê, trận động đất đã khiến hơn 240.000 người thiệt mạng và phá hủy hầu hết các tòa nhà.
Không có cảnh báo trước
Người phát ngôn Trung Quốc cho biết trận động đất xảy ra hoàn toàn bất ngờ và không được dự báo trước, trái ngược với một số trận động đất lớn mà nước này từng cảnh báo thành công trước đó.
Dấu hiệu bất thường duy nhất được nhiều người dân ghi nhận là chó sủa liên tục vài phút trước khi mặt đất rung chuyển.
Sau cú sốc đầu tiên, hàng nghìn người đổ ra đường trong đêm. Đến sáng, lực lượng an ninh liên tục yêu cầu người dân ở ngoài trời vì nguy cơ dư chấn.
Mưa lớn xuất hiện ngay sau bình minh khiến nhiều người phải dựng lều tạm trên các đại lộ, mang theo bếp dã chiến, giường và đồ dùng sinh hoạt để trú tạm ngoài trời.
Mặc dù tâm lý căng thẳng bao trùm, các hãng thông tấn nước ngoài ghi nhận người dân Bắc Kinh vẫn giữ được trật tự sau những phút đầu hoảng loạn.
Các khu phố cổ của Bắc Kinh được đánh giá chịu thiệt hại tương đối hạn chế.
Nhiều tuyến phố phủ đầy gạch ngói, đá và cành cây rơi từ các tòa nhà cũ. Một số tòa nhà cao tầng xuất hiện các vết nứt, có nơi cửa bị biến dạng không thể mở.
Nhiều hàng bách hóa lớn Bắc Kinh chỉ bị hư hỏng nhẹ, trong khi các khu nhà hiện đại dành cho người nước ngoài nhìn chung vẫn đứng vững sau các rung chấn.
Đây được xem là trận động đất mạnh nhất thế giới kể từ trận động đất Alaska năm 1964 có cường độ 8,5 độ Richter, khiến 110 người thiệt mạng và gây thiệt hại khoảng 350 triệu USD.
Theo thang Richter, mỗi một đơn vị tăng tương ứng mức năng lượng giải phóng lớn gấp khoảng 10 lần. Động đất từ 7 độ trở lên được xếp vào loại rất mạnh, có khả năng gây thiệt hại trên diện rộng, trong khi mức 8 độ có thể tạo ra thảm họa với sức tàn phá đặc biệt nghiêm trọng.
Trước thảm họa Đường Sơn, Trung Quốc đã đầu tư đáng kể vào nghiên cứu dự báo động đất và tuyên bố từng dự báo thành công 3 trận động đất lớn trong vòng 18 tháng, gồm trận động đất 7,3 độ Richter tại bán đảo Liêu Đông năm 1975 và 2 trận động đất 6,9 độ tại miền tây Trung Quốc.
Tháng 3/1975, các nhà khoa học nước này cũng từng cảnh báo khả năng xảy ra một trận động đất lớn ở khu vực đông bắc Trung Quốc trước năm 1980 và khuyến cáo người dân vùng Bắc Kinh - Thiên Tân chuẩn bị ứng phó.
Tuy nhiên, trận động đất Đường Sơn xảy ra ngày 28/7/1976 đã diễn ra hoàn toàn không có cảnh báo, trở thành một trong những thảm họa thiên nhiên nghiêm trọng nhất trong lịch sử Trung Quốc.
Theo SMCP
