Hồi sinh vùng đất cằn cỗi
Từng là bãi tập kết vật liệu phục vụ thi công dự án Thủy điện Ia Ly, 18ha đất khô cằn, ngổn ngang đá sỏi đã được ông Nguyễn Chất Sâm (SN 1968, quê Thái Bình cũ, nay là tỉnh Hưng Yên) cải tạo thành vườn sầu riêng xanh tốt. Mô hình này không chỉ mang về doanh thu nhiều tỷ đồng mà còn trở thành điểm tham quan, giải trí của du khách thập phương.
Trước khi khởi nghiệp với cây sầu riêng, ông Sâm từng làm nghề rang sấy, chế biến nông sản tại TPHCM. Khi đã tích lũy được một khoản vốn, năm 2018, ông quyết định rời chốn phồn hoa đô thị lên Tây Nguyên tìm đất làm trang trại.
Sau hơn một tháng rong ruổi qua nhiều địa phương, khi đặt chân đến Gia Lai, ông chợt nhớ hơn 20 năm trước từng nhận thầu thi công tại dự án Thủy điện Ia Ly nên ghé thăm một người bạn cũ. Không ngờ, chính lần trở lại ấy đã mở ra cơ duyên để ông gắn bó với mảnh đất đặc biệt này.
Thời điểm đó, khu vực này đất đai hoang hóa, cỏ dại mọc um tùm. Gạch đá, rác thải xây dựng ngổn ngang sau quá trình thi công dự án, ông Sâm cho biết.
Với nhiều người, đây là vùng “đất chết” vì nắng hạn quanh năm, cây cối không thể sinh trưởng. Việc lấy nước tưới cây dường như không thể thực hiện được dù ngay bên cạnh là công trình thủy điện lớn nhất khu vực Tây Nguyên.
“Khi thấy tôi đầu tư hơn 7 tỷ đồng mua 18ha đất, nhiều người nghĩ tôi bị 'khùng', hoặc là đại gia đi 'rửa tiền'. Họ cho rằng việc trồng cây ăn quả ở mảnh đất 'chó ăn đá, gà ăn sỏi' này không sớm thì muộn cũng sẽ thất bại”, ông Sâm nói.
“Sau khi nhiều tốp thợ đến khoan tổng cộng hơn 10 giếng nhưng vẫn không có nước, tôi bắt đầu ái ngại. Tuy nhiên, tôi đã có dự định của riêng mình”, ông chia sẻ.
Trong lúc thuê người phát dọn cây cối, san gạt mặt bằng và thu dọn đá sỏi, ông Sâm âm thầm tìm phương án dẫn nước từ một con suối trên ngọn núi cao về trang trại. Đây là bài toán không hề đơn giản vì nguồn nước cách xa hơn 3km và phải băng qua một dòng sông (bị chặn nguồn nước) rộng khoảng 300m, sâu hơn 100m.
Ông Sâm cho hay, nếu dẫn ống men theo địa hình, tuyến ống sẽ dài và khó kiểm soát áp lực nước. Vì vậy, ông quyết định kéo cáp từ bên kia sông rồi treo ống dẫn nước lên, qua đó rút ngắn tuyến ống và thuận lợi hơn trong việc đưa nước về trang trại.
Theo ông, riêng việc kéo cáp và lắp đặt hệ thống đường ống mất hơn một tháng mới hoàn thành. Khi dòng nước đầu tiên chảy về trang trại cũng là lúc vùng đất cằn cỗi thực sự được hồi sinh.
Doanh thu gần chục tỷ đồng
Nhờ chênh lệch độ cao để tạo áp lực, nước được dẫn về hệ thống tưới mà không cần sử dụng máy bơm, giúp tiết kiệm đáng kể chi phí vận hành. Hiện tại, mỗi ngày trang trại sử dụng khoảng 800-1.000 khối nước để phục vụ tưới tiêu, bảo đảm cho cây trồng sinh trưởng ổn định ngay cả trong thời điểm hạn hán.
Sau nhiều năm vất vả, lấy ngắn nuôi dài, vùng đất cằn cỗi năm xưa nay đã cho quả ngọt. Hiện tại, vườn sầu riêng của ông Sâm có hơn 1.600 cây, vụ thu hoạch năm nay cho sản lượng dự kiến từ 150-170 tấn, doanh thu gần chục tỷ đồng.
Theo ông Sâm, giống sầu riêng Musang King nổi tiếng về chất lượng nhưng cũng là loại khó trồng, đòi hỏi quy trình chăm sóc nghiêm ngặt. Để có trái sầu riêng đạt chất lượng, những năm đầu, ông dành gần như toàn bộ thời gian ở trang trại để nghiên cứu kỹ thuật, học hỏi kinh nghiệm và điều chỉnh quy trình canh tác phù hợp với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng.
Một trong những phương pháp được ông Sâm duy trì nhiều năm qua là nuôi/đặt đàn ong trong vườn để hỗ trợ quá trình thụ phấn cho sầu riêng, giúp quả phát triển đồng đều và nâng cao chất lượng. Bên cạnh đó, ông còn chủ động duy trì thảm cỏ tự nhiên để giữ ẩm, cải tạo đất và tạo môi trường thuận lợi cho các sinh vật có ích phát triển.
Ông Rơ Châm Tâm, Phó Chủ tịch UBND xã Ia Ly, nhận xét, vườn sầu riêng của ông Nguyễn Chất Sâm có quy mô lớn nhất địa phương. Nhờ chủ động nguồn nước nên cây trồng phát triển tốt, cho năng suất cao, tạo việc làm thường xuyên cho 10-15 lao động trên địa bàn.
Không chỉ phát triển sản xuất, ông Sâm còn chủ động liên kết với các doanh nghiệp, đơn vị ngoài tỉnh để quảng bá, nâng cao giá trị nông sản. Địa phương đang động viên, hướng dẫn, tạo điều kiện hỗ trợ xây dựng mã số vùng trồng, nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc để mở rộng thị trường tiêu thụ.
