Liệu đây có phải là cơ hội mua vào hay không? Đó là một câu hỏi sai ngay từ điểm xuất phát.
Đợt bán tháo vàng và bạc trong phiên thứ Sáu vừa qua khiến thị trường choáng váng, không chỉ vì mức giảm mạnh, mà vì tốc độ và quy mô của nó.
Với những tài sản vốn được coi là hàng rào bảo vệ, đây là tín hiệu đáng lo ngại. Vấn đề không nằm ở giá, mà ở thanh khoản.
Phản xạ quen thuộc của thị trường là hỏi điều gì đã xảy ra. Tuy nhiên, câu hỏi đó không chạm tới bản chất vấn đề. Bài học lớn nhất từ đợt sụt giảm này không nằm ở xu hướng hay định giá, mà nằm ở thanh khoản, và điều gì xảy ra khi dòng vốn lớn cùng lúc tìm đường thoát khỏi các giao dịch được coi là an toàn.
Quy mô biến động lớn hơn nhiều so với cảm nhận ban đầu. Đợt điều chỉnh đã xóa sổ khoảng 7.400 tỷ USD giá trị thị trường của vàng và bạc, tính theo lượng kim loại đang lưu hành và giá giao ngay.
Giá vàng giảm 9% so với đỉnh 5.598 USD/ ounce. Giá bạc mất tới 27% so với đỉnh 121 USD/ ounce. Diễn biến này xảy ra ngay sau thông tin Tổng thống Mỹ Donald Trump lựa chọn ông Kevin Warsh, một nhân vật có quan điểm cứng rắn về chính sách tiền tệ, làm ứng viên Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ.
Điều đó cho thấy đây không đơn thuần là một cú đảo chiều tâm lý. Thị trường đang chứng kiến một cú co thắt đột ngột của thanh khoản toàn cầu, lan trực tiếp sang các tài sản vốn được xem là nơi lưu giữ giá trị vật chất.
Đây không phải là cú sốc về yếu tố cơ bản. Dữ liệu lạm phát không thay đổi chỉ sau một đêm. Kỳ vọng chính sách cũng không đảo chiều tức thì. Điều sụp đổ là quan niệm rằng tài sản trú ẩn sẽ luôn giữ được thanh khoản, kể cả trong điều kiện căng thẳng.
Vàng và bạc vốn được rất nhiều nhà đầu tư coi như công cụ phòng vệ. Chính mức độ nắm giữ đó tạo ra cảm giác an toàn. Không phải vì giá không thể giảm, mà vì nhà đầu tư tin rằng lúc nào cũng có người mua, lúc nào cũng có thanh khoản.
Khi biến động tăng vọt, giả định đó không còn đúng. Thanh khoản cạn kiệt trước tiên ở những nơi vị thế đầu tư quá đông. Áp lực bán gia tăng không phải vì niềm tin sụp đổ, mà vì các giới hạn rủi ro, yêu cầu ký quỹ và cơ chế kiểm soát biến động buộc nhà đầu tư phải thu hẹp vị thế.
Đây là lý do đợt bán tháo mang tính cơ học nhiều hơn cảm xúc.
Cơ chế trên cũng lý giải vì sao bạc giảm sâu hơn nhiều so với vàng. Bạc nằm ở giao điểm của phòng vệ, đầu cơ và đòn bẩy. Thị trường bạc mỏng hơn. Vị thế đầu tư thường quyết liệt hơn. Biến động mang tính cấu trúc cao hơn. Khi thanh khoản thắt chặt, bạc không chỉ đi theo vàng, mà còn khuếch đại biên độ giảm.
Nói cách khác, vàng phản ánh áp lực từ vị thế nắm giữ. Bạc phản ánh áp lực thanh khoản.
Sự khác biệt này rất quan trọng đối với những nhà đầu tư đang cố gắng hiểu điều gì vừa xảy ra, và những rủi ro nào vẫn còn tồn tại trên thị trường.
Sau các đợt biến động dữ dội, câu chuyện thường nhanh chóng xoay sang việc liệu đây có phải là cơ hội mua vào hay không. Đó không phải là điểm bắt đầu đúng.
Câu hỏi cần đặt ra không phải là nên mua gì, mà là bạn thuộc kiểu người mua nào. Bạn là người nhạy cảm với giá, hay nhạy cảm với thanh khoản?
Những người mua nhạy cảm với giá, thường là nhà đầu tư dài hạn hoặc người nắm giữ tài sản vật chất, có thể tập trung vào giá trị và tích lũy. Ngược lại, những người nhạy cảm với thanh khoản, thông qua hợp đồng tương lai, quyền chọn hoặc các công cụ giao dịch cao, bị chi phối bởi biến động và giới hạn rủi ro, chứ không phải niềm tin dài hạn.
Nhầm lẫn hai nhóm này với nhau là cách phổ biến khiến nhà đầu tư mua vào trong bất ổn, thay vì trong cơ hội thực sự.
Bài học cốt lõi từ sự kiện này không phải là từ bỏ vàng hay bạc, mà là phải đa dạng hóa cách phòng vệ, không chỉ là loại tài sản.
Trong những thời điểm căng thẳng, thanh khoản, chứ không phải logic hay câu chuyện kinh tế, mới là yếu tố quyết định giá.
Nhiều danh mục đầu tư được đa dạng hóa theo loại tài sản, nhưng lại không được đa dạng hóa theo hành vi thanh khoản. Khi rủi ro bùng phát, những công cụ phòng vệ tưởng như khác nhau lại đẩy nhà đầu tư về cùng một lối thoát, cùng một thời điểm.
Đó là cách hàng nghìn tỷ USD có thể “bốc hơi” khỏi những tài sản vốn được thiết kế để bảo toàn vốn. Điều này không phủ nhận vai trò dài hạn của vàng và bạc như công cụ phòng vệ.
Tuy nhiên, nó thách thức giả định rằng an toàn chỉ đơn giản là nắm giữ đúng loại tài sản. Trong điều kiện căng thẳng, thanh khoản mới là yếu tố then chốt.
Tín hiệu “an toàn trở lại” không nằm ở việc giá có hồi phục hay không, mà ở chỗ biến động có hạ nhiệt hay không. Khi điều đó chưa xảy ra, thanh khoản vẫn mong manh. Nhu cầu vật chất có thể làm chậm đà giảm, nhưng không thể ngăn những cú biến động mạnh do việc buộc phải tái cơ cấu vị thế.
Đợt bán tháo kim loại quý lần này không phải là sự phủ nhận vai trò của vàng và bạc. Đây là một bài kiểm tra sức chịu đựng của thị trường, và nó cho thấy ngay cả những tài sản an toàn cũng có thể trở nên bất ổn khi tất cả cùng lúc phụ thuộc vào chúng.
Theo MarketWatch
