Thị trường chứng khoán Việt Nam vừa trải qua một tuần hồi phục sau nhịp giảm mạnh trước đó. Trong tuần 14-18/9, VN-Index duy trì diễn biến tương đối tích cực dù Fed tăng lãi suất 25 điểm cơ bản lên vùng 3,75-4% và BOJ nâng lãi suất lên 1,25%. Tâm điểm đáng chú ý nhất là việc Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp, với thời điểm hiệu lực từ ngày 21/9. Tuy nhiên, phiên giao dịch cuối tuần diễn biến khá bất ngờ khi áp lực cơ cấu danh mục của các quỹ ETF khiến VN-Index đảo chiều.
Bước sang tuần giao dịch mới, quan điểm chung của các chuyên gia là câu chuyện nâng hạng tiếp tục tạo nền tảng tích cực cho thị trường trong dài hạn, nhưng hiệu ứng ngắn hạn cần được nhìn nhận thận trọng hơn.
Tin lớn đã ra, thị trường có thể thiếu động lực mới
Theo ông Nguyễn Tấn Phong, Chuyên gia Phân tích Pinetree, diễn biến giảm cuối phiên thứ Sáu chưa thể được coi là tín hiệu đảo chiều rõ ràng bởi đây là phiên các quỹ thực hiện cơ cấu danh mục, khiến giao dịch có mức độ nhiễu cao. Vì vậy, diễn biến của phiên đầu tuần mới sẽ có ý nghĩa quan trọng hơn trong việc xác định xu hướng tiếp theo của VN-Index.
Ông Phong cho rằng nếu thị trường không sớm lấy lại sắc xanh một cách thuyết phục, VN-Index có thể tiếp tục giao dịch quanh khu vực 1.820 điểm trước khi bước vào một nhịp điều chỉnh nhẹ. Một trong những nguyên nhân là gần như toàn bộ những thông tin và kỳ vọng lớn nhất của thị trường đã xuất hiện trong tuần vừa qua, từ chính sách lãi suất của Fed, BOJ đến việc Việt Nam chính thức được nâng hạng.Khi câu chuyện nâng hạng chuyển từ kỳ vọng thành hiện thực, thị trường sẽ cần thêm động lực mới để tiếp tục đi lên. Theo chuyên gia Pinetree, VN-Index sẽ dần trở lại phản ánh những yếu tố nền tảng hơn, trong đó đáng chú ý là mặt bằng lãi suất cho vay trong nước vẫn ở mức tương đối cao, trong khi nền kinh tế phải đồng thời giải bài toán thúc đẩy tăng trưởng và kiểm soát lạm phát.
Một biến số khác được ông Phong đặc biệt lưu ý là dòng vốn ngoại. Sau khi một phần đáng kể giao dịch của các quỹ ETF theo FTSE được thực hiện trong phiên cơ cấu, khối ngoại có thể trở lại trạng thái bán ròng nếu áp lực tỷ giá gia tăng trong bối cảnh Fed bước vào chu kỳ thắt chặt. Đồng thời, nếu nhóm ngân hàng và Vingroup tiếp tục suy yếu, mức độ điều chỉnh của chỉ số có thể lớn hơn dự kiến.Với nhà đầu tư đang nắm giữ cổ phiếu, ông Phong cho rằng có thể tận dụng những nhịp hồi quanh khu vực 1.820 điểm để chốt lời một phần và giảm tỷ trọng sử dụng đòn bẩy. Danh mục nên ưu tiên những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt và triển vọng kết quả kinh doanh quý 3 tăng trưởng rõ ràng, thay vì tiếp tục gia tăng tỷ trọng trong giai đoạn thị trường thiếu động lực mới.
Nâng hạng là chuyện vui nhưng chưa đủ để thị trường bùng nổ
Ở góc nhìn dài hạn hơn, ông Bùi Văn Huy đánh giá dòng vốn có khả năng chảy vào Việt Nam sau nâng hạng là yếu tố đáng chú ý. VN-Index hiện giao dịch quanh mức P/E dự phóng năm 2026 khoảng 13 lần và khoảng 10 lần nếu loại một số cổ phiếu lớn thuộc nhóm Vingroup. Theo ông Huy, mặt bằng định giá này góp phần hạn chế rủi ro giảm sâu của thị trường và có thể tạo ra nhiều cơ hội đầu tư dài hạn.
Việt Nam đồng thời đứng trước khả năng đón hai nhóm dòng vốn, gồm dòng tiền thụ động từ các quỹ theo dõi FTSE và dòng tiền chủ động từ những quỹ đầu tư thị trường mới nổi có phạm vi đầu tư rộng hơn. Tuy nhiên, ông Huy lưu ý dòng vốn này sẽ không đổ vào thị trường cùng một thời điểm mà được phân bổ dần theo thời gian Trong giai đoạn từ tháng 9/2026 đến tháng 3/2027, tỷ lệ phân bổ mới ở mức 10%, tương ứng lượng vốn ước tính khoảng 150-250 triệu USD. Điều này cho thấy tác động trực tiếp của dòng tiền nâng hạng lên thị trường trong giai đoạn đầu có thể cần thời gian để thể hiện rõ hơn.
Bên cạnh yếu tố tích cực, ông Huy cũng chỉ ra một số lực cản. Fed vừa nâng lãi suất và phát tín hiệu có thể tiếp tục tăng thêm trong năm 2026, tạo nguy cơ dòng vốn rút khỏi các thị trường mới nổi và cận biên. Trong nước, nhu cầu vốn phục vụ tăng trưởng lớn, cùng áp lực lạm phát và rủi ro bên ngoài, có thể khiến lãi suất tiếp tục neo ở mức cao.Một điểm khác cần lưu ý là cơ cấu ngành của thị trường Việt Nam còn tập trung mạnh vào ngân hàng và bất động sản. Theo ông Huy, việc thiếu sự đa dạng về lựa chọn đầu tư có thể hạn chế khả năng thu hút mạnh dòng vốn chủ động, nhất là khi các quỹ quốc tế cần những doanh nghiệp có quy mô và chất lượng phù hợp để giải ngân dài hạn.
Ông Huy cũng đặt câu chuyện nâng hạng trong bối cảnh dòng vốn ngoại đã bán ròng kéo dài trong nhiều năm. Theo số liệu trong tài liệu, từ năm 2023 đến ngày 19/9/2026, khối ngoại bán ròng lũy kế khoảng 345.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 13,3 tỷ USD, trong khi dư nợ margin tăng từ khoảng 121.000 tỷ đồng cuối năm 2022 lên mức ước tính khoảng 465.000 tỷ đồng. Những con số này cho thấy dòng tiền trong nước đã đóng vai trò lớn trong việc hấp thụ lượng bán ròng của nhà đầu tư ngoại thời gian qua.
Từ những yếu tố trên, ông Huy cho rằng thị trường có thể xuất hiện trạng thái hưng phấn quanh thời điểm nâng hạng, nhưng để đi xa hơn vẫn cần sự cải thiện từ nhiều yếu tố nền tảng. Trong đó, môi trường bên ngoài cần ổn định hơn, các kênh dẫn vốn trong nền kinh tế cần được cơ cấu để giảm phụ thuộc vào hệ thống ngân hàng, đồng thời áp lực lạm phát và lãi suất trong nước cần dịu lại.
