Các số liệu thống kê của FiinRatings - Ảnh: FiinRatings
Sau giai đoạn điều chỉnh gần đây thì quy mô giá trị trái phiếu doanh nghiệp lưu hành đã giảm đáng kể.
Trong tháng 9, hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục xu hướng giảm từ đầu quý 3 với giá trị phát hành trong tháng đạt 16.100 tỉ đồng, giảm 18% so với tháng trước và 76% so với cùng kỳ.
Nguyên nhân chủ yếu do khối lượng phát hành không cải thiện nhiều, đặc biệt là bất động sản tháng 9 vẫn chỉ ghi nhận hai lô phát hành đạt mức 2.800 tỉ đồng.
Như vậy, lượng trái phiếu doanh nghiệp lưu thông trên thị trường giảm đáng kể do các doanh nghiệp mua lại trước hạn mà không phát hành thêm
Tâm lý nhà đầu tư trái phiếu sẽ được cải thiện sau các vụ việc xử lý vi phạm cũng như nhu cầu đầu tư vào một kênh tài sản lãi suất cao hơn tiền gửi ngân hàng
Đáng chú ý, việc xử lý vi phạm trái phiếu doanh nghiệp ảnh hưởng đột ngột đến tâm lý thị trường, nhất là các nhà đầu tư cá nhân về rủi ro an toàn hệ thống tín dụng. Tuy nhiên, FiinRatings cho rằng rủi ro của tín dụng trái phiếu doanh nghiệp đến an toàn hệ thống là rất thấp.
Số liệu FiinRatings cho thấy dư nợ trái phiếu tính đến thời điểm cuối tháng 9 đạt hơn 1,3 triệu tỉ đồng (tương đương với hơn 13% GDP năm 2021).
Trong đó, nếu loại bỏ các trái phiếu ngân hàng thì số dư nợ trái phiếu của các doanh nghiệp phi ngân hàng là 908.800 tỉ đồng và trên 50% là các trái phiếu không phải lĩnh vực bất động sản
Con số này trên thực tế chỉ chiếm khoảng 4% tổng dư nợ tín dụng toàn hệ thống ngân hàng Việt Nam.
Đặc biệt, như các sự kiện đánh giá kết quả xếp hạng tín nhiệm trước đây về ngành Bất động sản, chất lượng tín dụng của ngành này có sự phân hóa cao và vẫn có rất nhiều doanh nghiệp có sức khỏe tài chính tốt, đủ khả năng đáp ứng các nghĩa vụ nợ.
So sánh với Trung Quốc, dư nợ trái phiếu chiếm đến 44% GDP nhưng tỉ lệ mất khả năng thanh toán chỉ chiếm 1,35%, cho thấy rủi ro này tại thị trường Việt Nam có tồn tại nhưng rất thấp. Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vẫn điều tiết, quản lý thị trường trái phiếu doanh nghiệp sau thời gian bất ổn hai năm qua nhờ sự điều hành với nhiều chính sách khác nhau.
Ngoài ra, hoạt động mua lại 9 tháng năm nay của khối doanh nghiệp phi ngân hàng cũng tăng 2,34 lần sao với cùng kỳ năm 2021 và đạt 75.500 tỉ đồng. Điều này đã góp phần làm giảm lượng trái phiếu doanh nghiệp lưu thông trên thị trường và lượng trái phiếu doanh nghiệp đến hạn.
Bên cạnh đó, các ngân hàng hiện nay cũng đang nắm giữ danh mục trái phiếu doanh nghiệp phi ngân hàng với quy mô vào khoảng 284.000 tỉ đồng, chiếm khoảng 2,37% trên tổng tài sản sinh lời tại thời điểm 30-6.
Đây không phải là vấn đề lớn đối với chất lượng tín dụng ngân hàng bởi quy mô còn nhỏ và chất lượng trái phiếu có tính phân hóa và cũng được các ngân hàng đánh giá kỹ lưỡng với riêng từng ngân hàng.
Chính vì vậy, FiinRatings cho rằng các nhà đầu tư tham gia thị trường trái phiếu doanh nghiệp nên giữ bình tĩnh và sự tỉnh táo trước các thông tin nhiễu loạn được lan truyền, tránh việc bán tháo và cắt lỗ trái phiếu doanh nghiệp đang nắm giữ mà không đánh giá được sức khỏe tài chính của doanh nghiệp phát hành.
Việc các nhà đầu tư đồng loạt bán tháo, rút trước hạn gây thiệt hại cho chính nhà đầu tư và ảnh hưởng bất ổn, xáo trộn tới thị trường.
Hiện tại, số lượng trái phiếu doanh nghiệp không trả được lãi và gốc đến hạn đang khá nhỏ, nếu loại trừ các doanh nghiệp đang bị xử lý pháp luật để lành mạnh thị trường.
Trong trường hợp nhà đầu tư đang sở hữu các trái phiếu mà doanh nghiệp không thể trả lãi và/hoặc gốc, việc chấp nhận đàm phán và dàn xếp với doanh nghiệp và các tổ chức trung gian sẽ là giải pháp tốt cho các bên.
