Đề xuất khôi phục điều kiện cư trú để tránh 'tranh suất' nhà ở xã hội

Để giảm áp lực quá tải và đáp ứng đúng nhu cầu của người dân địa phương, HoREA kiến nghị bổ sung trở lại quy định về điều kiện cư trú khi mua nhà ở xã hội.

Đây là một trong số loạt vướng mắc vừa được HoREA tổng hợp trong văn bản gửi Thủ tướng và các cơ quan liên quan ngày 22/9. Theo đó, Hiệp hội kiến nghị cấp thẩm quyền khôi phục "điều kiện về cư trú" đối với người mua, mua trả góp nhà ở xã hội.

Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh có nhiều bất cập về việc phân phối nhà ở xã hội. Tại TP HCM, bất cập lộ rõ qua dự án tại số 324 đường Lý Thường Kiệt, phường Diên Hồng (khu vực quận 10 cũ). Dù dự án chỉ có 750 căn hộ, số lượng đăng ký đã lên tới hơn 12.000 người. Lý giải tình trạng này, Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) chỉ ra nguyên nhân từ Luật Nhà ở 2023 khi bãi bỏ "tiêu chí cư trú" - điều kiện vốn yêu cầu người mua có hộ khẩu hoặc đăng ký tạm trú từ một năm trở lên tại địa phương.

Theo HoREA, việc bỏ yêu cầu về cư trú như trên dù nhằm tạo thuận lợi cho người dân di cư, nhưng vô hình chung lại cho phép người từ khắp các tỉnh thành đều có quyền đăng ký mua nhà tại TP HCM. Điều này gây áp lực quá tải cho đô thị lớn, khiến quỹ nhà không đến tay những người đang thực sự sinh sống, làm việc tại chỗ.

Ngoài ra, Hiệp hội này cũng tiếp tục đề xuất Ngân hàng Nhà nước giảm lãi suất vay ưu đãi cho người mua về mức 4,8%/năm như giai đoạn 2021-2024. Bởi theo HoREA, dòng vốn đang là một nút thắt lớn. Thực tế, hầu như không có chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội nào tiếp cận được gói tín dụng 145.000 tỷ đồng với lãi suất 6,1%/năm. Doanh nghiệp hiện vẫn phải đi vay thương mại với lãi suất rất cao, có thể lên đến 14%/năm. Ở chiều ngược lại, mức lãi suất ưu đãi 5,4%/năm cho người mua nhà hiện nay vẫn bị đánh giá là khá cao so với khả năng tài chính của người thu nhập thấp.

Cũng trong kiến nghị này, HoREA nhắc lại đề xuất đổi cụm từ "thuê mua" thành "mua, bán trả góp" cho thông dụng, dễ hiểu. Ngoài ra, chính sách giảm 70% thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp cho "dự án nhà ở xã hội cho thuê" đã quy định từ năm 2015 nhưng chưa thể thực thi do thiếu đồng bộ luật. Hiệp hội kiến nghị Chính phủ và Bộ Tài chính sớm sửa đổi quy định này để khuyến khích phát triển phân khúc nhà cho thuê.

Theo chỉ tiêu của Chính phủ đến 2030, TP HCM được giao hoàn thành gần 200.000 căn nhà ở xã hội. Tính từ đầu năm đến nay, thành phố đã triển khai hơn 11.600 căn; có 22 dự án đang xây dựng với quy mô gần 19.900 căn, đạt khoảng 70% mục tiêu được giao trong giai đoạn hiện nay. Ngoài các dự án đang thi công, thành phố còn có 89 dự án nhà ở xã hội với quy mô khoảng 97.100 căn đã được chấp thuận chủ đầu tư và chờ hoàn tất thủ tục để triển khai.