Theo KK News, một báu vật đã được các công nhân xây dựng phát hiện trong quá trình đào móng xây nhà. Khu đất này thuộc sở hữu của một doanh nhân địa phương ở Trung Java, Indonesia, tên là Widodo (50 tuổi).
Khu đất này được doanh nhân Widodo mua từ lâu, bỏ trống 3 năm trước khi quyết định xây nhà mới để cho con trai cưới vợ, không ngờ lại phát hiện ra vật thể lạ.
Cụ thể, vào năm 2016, trong quá trình đào móng xây dựng một khu phức hợp nhà phố tại Purworejo, Trung Java, các công nhân đã phát hiện một vật thể lớn nằm ở độ sâu khoảng 90 cm.
Ban đầu, họ tưởng rằng đó là một ống nước, nhưng sau khi tiếp tục đào, họ nhận ra đó là một vật thể khổng lồ còn nguyên vẹn, nặng khoảng 1 tấn. Vật thể này giống một cái vạc sâu lòng khổng lồ.
Sau khi chiếc vạc khổng lồ được khai quật trên công trường, rất đông người dân hiếu kỳ đã kéo đến xem. Một số trẻ em và người lớn đến thăm thú, trong khi những người khác lấy điện thoại di động quay video và chụp ảnh. Mọi người có mặt ở hiện trường đã bàn tán sôi nổi về nguồn gốc của chiếc vạc khổng lồ này. Cuối cùng cũng không ai có manh mối nào về nó.
Sau đó, chủ mảnh đất đã thông báo với Cục di tích văn hóa và chính quyền địa phương về việc phát hiện ra chiếc vạc. Nhận được tin báo, các chuyên gia đã nhanh chóng đến hiện trường. Để tránh làm hỏng chiếc vạc khổng lồ, công nhân tạm thời bị đình chỉ thi công và hiện trường bị phong tỏa.
Các chuyên gia sau đó tiến hành đo chiếc vạc khổng lồ. Nó cao tới 1,4 mét, rộng 3 mét và dày 35 cm, cùng lúc có thể chứa 20 người lớn. Tuy nhiên, chiếc vạc này không quá nặng, chỉ cần 4 người lớn là có thể di chuyển nó.
Theo các chuyên gia di tích văn hóa, chiếc vạc được cho là có lịch sử vài trăm năm tuổi. Các chuyên gia phỏng đoán, rất có thể đây là cổ vật còn sót lại từ thời xa xưa. Có thể mảnh đất này từng có một doanh trại và chiếc vạc là một niêu cơm lớn.
Mặc dù bị chôn dưới đất và có lịch sử lâu đời như vậy, nhưng nó được bảo quản rất tốt, không hề hư hỏng, chỉ rỉ sét nhẹ. Các chuyên gia cho biết, chiếc vạc được bảo quản tốt như vậy có thể nhờ vật liệu chế tạo ra nó. Vật liệu đó là gì thì cần phải kiểm tra cẩn thận và kỹ lưỡng hơn.
Các chuyên gia của Cục Di tích Văn hóa đã liên hệ với Widodo, chủ nhân của khu đất và doanh nhân này đã bày tỏ việc sẵn sàng tặng chiếc vạc này cho Cục để nghiên cứu và kiểm tra nguồn gốc của nó.
Về công nghệ khai quật cổ vật, các chuyên gia Indonesia đã ứng dụng nhiều giải pháp kỹ thuật số tiên tiến nhằm bảo tồn và nghiên cứu di sản văn hóa hiệu quả hơn. Trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy (machine learning) được sử dụng để phân loại và nhận dạng cổ vật, giúp giảm thiểu sai sót và đẩy nhanh quá trình phân tích. Các thuật toán học sâu (deep learning) và mạng nơ-ron nhân tạo hỗ trợ việc tái tạo mô hình 3D, phân tích hình ảnh và dữ liệu địa chất, từ đó phát hiện những di tích bị chôn vùi hoặc chưa được khai quật.
Song song với đó, kỹ thuật tạo mô hình 3D từ ảnh chụp – cũng được ứng dụng để số hóa các tượng điêu khắc và vật thể cổ, phục vụ cho lưu trữ và phục dựng kỹ thuật số. Một số dự án còn triển khai thực tế ảo (VR) để tạo ra các không gian khảo cổ ảo, cho phép chuyên gia và công chúng tham quan và tương tác với cổ vật từ xa mà không ảnh hưởng đến hiện trường khảo cổ.
Đặc biệt, ở một số địa phương như Yogyakarta và Java, các nhà nghiên cứu còn kết hợp dữ liệu từ máy bay không người lái (drone) và hình ảnh vệ tinh để lập bản đồ địa tầng khảo cổ, giúp xác định các lớp đất có khả năng chứa cổ vật mà không cần khai quật quá sâu. Việc áp dụng các công nghệ tiên tiến này không chỉ giúp việc khai quật trở nên chính xác và an toàn hơn mà còn mở ra cơ hội bảo tồn di sản văn hóa theo cách hiện đại, bền vững và tiếp cận được với nhiều người.
