Dòng tiền hối lộ tại hai dự án Bệnh viện Bạch Mai – Việt Đức cơ sở 2
Nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến.
Trên cơ sở kết quả điều tra, Bộ Công an đề nghị truy tố bà Nguyễn Thị Kim Tiến, cựu Bộ trưởng Bộ Y tế, về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”. Theo kết luận, trong quá trình triển khai hai dự án quy mô lớn này, các sai phạm trong quản lý, phê duyệt và tổ chức thực hiện đã gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng cho ngân sách Nhà nước.
Cùng bị đề nghị truy tố về tội danh nêu trên còn có 6 bị can khác, gồm: Nguyễn Kim Trung (cựu Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm (Ban YTTĐ), cựu Phó Vụ trưởng Vụ Trang thiết bị và Công trình y tế, Bộ Y tế); Trần Văn Sinh (cựu Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án chuyên ngành xây dựng công trình y tế, Bộ Y tế); Đào Xuân Sinh (cựu Giám đốc Công ty CP Tư vấn đầu tư và Xây dựng SHT) cùng một số cá nhân liên quan.
Ngoài ra, hai bị can Nguyễn Chiến Thắng (cựu Giám đốc Ban YTTĐ, Bộ Y tế) và Nguyễn Hữu Tuấn (cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án chuyên ngành xây dựng công trình y tế, kiêm phụ trách quản lý điều hành Ban YTTĐ) bị đề nghị truy tố về hai tội danh: “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí” và “Nhận hối lộ”.
Theo kết luận, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã làm rõ hành vi “Nhận hối lộ” của các lãnh đạo Ban YTTĐ, đồng thời xác định việc chi tiền cho cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến trong quá trình triển khai 10 gói thầu xây lắp của hai dự án.
Cụ thể, CQĐT cáo buộc quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu 10 gói thầu xây lắp, bà Nguyễn Thị Kim Tiến đã chỉ đạo hoặc đồng ý với đề xuất của Nguyễn Chiến Thắng về việc tạo điều kiện cho các nhà thầu được thực hiện các gói thầu tại hai dự án.
Sau khi được “bật đèn xanh”, Nguyễn Chiến Thắng trực tiếp trao đổi với các nhà thầu và thỏa thuận tỷ lệ chi 5% trên giá trị tạm ứng hoặc thanh toán trước thuế của từng gói thầu. Thắng chỉ đạo cấp dưới phối hợp với đơn vị tư vấn để hợp thức hồ sơ, bảo đảm các nhà thầu trúng thầu theo thỏa thuận. Trong quá trình thực hiện 10 gói thầu, các nhà thầu đã đưa hối lộ tổng cộng 88,465 tỷ đồng.
Duy trì cơ chế chi 5% qua nhiều thời kỳ
Sai phạm xảy ra tại Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức cơ sở 2. Ảnh: M.Đ
Cơ quan điều tra xác định, sau khi nhận tiền, Nguyễn Chiến Thắng đã chia chác hơn 63 tỷ đồng, trong đó chi cho bà Nguyễn Thị Kim Tiến 2,5 tỷ đồng; cho Nguyễn Hữu Tuấn 2,47 tỷ đồng; cho Trần Văn Sinh 2,97 tỷ đồng; cho Nguyễn Kim Trung 1,725 tỷ đồng; cho một số cá nhân tại Ban YTTĐ 5,5 tỷ đồng và Bồi dưỡng cán bộ, lãnh đạo Ban YTTĐ 2,59 tỷ đồng và đưa cho Lê Thanh Thiêm 2 triệu USD (tương đương 45,26 tỷ đồng; Thiêm là Giám đốc Công ty TNHH Sao Nam Sông Hồng, bị đề nghị truy tố về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”).
Phần còn lại 25,45 tỷ đồng không đủ căn cứ xác định việc sử dụng nên Nguyễn Chiến Thắng phải chịu trách nhiệm.
Trong tổng số 88,465 tỷ đồng nhận hối lộ, có 36,73 tỷ đồng từ các doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng. Phần này được chuyển cho Cơ quan điều tra hình sự Bộ Quốc phòng xử lý theo thẩm quyền.
Kết quả điều tra cho thấy, cơ chế “lại quả” 5% nêu trên đã được thiết lập và duy trì trong nhiều năm, tạo thành dòng tiền hối lộ đặc biệt lớn.
Tháng 9/2017, sau khi Nguyễn Chiến Thắng nghỉ hưu, Nguyễn Hữu Tuấn giữ chức Phó Giám đốc phụ trách, sau đó là Giám đốc Ban YTTĐ. Theo kết luận điều tra, Tuấn biết rõ cơ chế chi 5% và tiếp tục duy trì việc nhận tiền từ các nhà thầu. Tổng số tiền Tuấn nhận là 12,17 tỷ đồng từ ba nhà thầu, trong đó có 4,5 tỷ đồng từ doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng (được tách để chuyển xử lý theo thẩm quyền).
Trong số tiền đã nhận, Nguyễn Hữu Tuấn chi cho bà Nguyễn Thị Kim Tiến 5 tỷ đồng; bồi dưỡng cán bộ, lãnh đạo Ban YTTĐ 283,5 triệu đồng. Tổng cộng đã chi hơn 5,2 tỷ đồng; số tiền còn lại hơn 6,8 tỷ đồng không đủ căn cứ xác định mục đích sử dụng nên Tuấn phải chịu trách nhiệm.
Tại cơ quan điều tra, bà Nguyễn Thị Kim Tiến thừa nhận đã nhận tổng cộng 7,5 tỷ đồng, gồm: 2,5 tỷ đồng từ Nguyễn Chiến Thắng và 5 tỷ đồng từ Nguyễn Hữu Tuấn. Tuy nhiên bà Tiến cho biết không biết rõ nguồn gốc số tiền và không thỏa thuận với ông Thắng, Tuấn về việc đưa nhận tiền.
Kết luận điều tra cho thấy cơ chế chi 5% không phải là hành vi cá biệt mà là một phương thức vận hành có tổ chức, kéo dài qua nhiều năm, qua nhiều đời lãnh đạo Ban YTTĐ. Dòng tiền hối lộ được hình thành từ chính nguồn vốn đầu tư công, được “cắt lại” từ giá trị tạm ứng và thanh toán hợp đồng xây lắp. Việc chia chác diễn ra theo cấp bậc, có sự phân bổ cụ thể, phản ánh dấu hiệu lợi ích nhóm trong quản lý dự án y tế trọng điểm.
CQĐT xác định có 10 cá nhân liên quan đến hành vi đưa hối lộ, song đã nhận thức được sai phạm và họ đưa tiền theo gợi ý của bị can Nguyễn Chiến Thắng, đồng thời đã chủ động làm đơn tố giác bị can Thắng và Tuấn, tích cực hợp tác với cơ quan điều tra để làm sáng tỏ vụ án, do vậy CQĐT đã áp dụng các quy định của pháp luật để "miễn trách nhiệm hình sự" đối với những cá nhân này.
