Cuộc "cách mạng" môi trường kinh doanh Việt Nam

Giảm chi phí, tăng cơ hội kinh doanh

Với việc ban hành đồng loạt các nghị quyết, Chính phủ đã bãi bỏ tổng cộng 184 thủ tục hành chính, 134 thủ tục được phân cấp giải quyết xuống địa phương và 349 thủ tục được đơn giản hóa. Đặc biệt, có 890 điều kiện kinh doanh bị bãi bỏ và 4 điều kiện được đơn giản hóa.

ẢNH: NGỌC THẮNG

Chẳng hạn, Chính phủ đã loại bỏ yêu cầu thu thập, cập nhật thông tin sinh trắc học như ADN, giọng nói vào cơ sở dữ liệu căn cước ở cấp bộ và tỉnh. Đồng thời, các thủ tục cấp tài khoản định danh điện tử, cấp căn cước điện tử và cấp phép an ninh trật tự ở nhiều cấp cũng được bãi bỏ hoặc phân cấp mạnh xuống địa phương. Việc cấp giấy phép trong lĩnh vực đo lường, chất lượng, bưu chính, viễn thông hay kiểm định kỹ thuật được giao cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh, đồng thời cho phép xử lý hồ sơ qua Cổng dịch vụ công quốc gia.

Trong lĩnh vực xăng dầu, Chính phủ tiến hành cắt giảm và đơn giản hóa một loạt thủ tục kinh doanh. Một số thủ tục hành chính như cấp lại hoặc điều chỉnh giấy xác nhận đủ điều kiện kinh doanh không còn bắt buộc trong một số trường hợp. Ngay cả lĩnh vực y tế cũng ghi nhận cắt giảm mạnh các thủ tục hành chính liên quan đến cấp phép và công bố điều kiện hoạt động. Nhiều dịch vụ như tiêm chủng, xét nghiệm HIV, đào tạo thực hành ngành y hay điều trị nghiện bằng thuốc thay thế không còn phải đáp ứng điều kiện kinh doanh. Song song đó, Chính phủ bãi bỏ các điều kiện đối với tổ chức thi người đẹp, biểu diễn nghệ thuật và việc cá nhân ra nước ngoài dự thi sắc đẹp. Đồng thời, 16 thủ tục được phân cấp, trong đó có cấp phép hoạt động mạng xã hội, trò chơi điện tử và xuất bản phẩm…

Việc cắt giảm thủ tục hành chính lần này thuộc nhóm lớn nhất trong nhiều năm gần đây, đặc biệt ở các lĩnh vực có mức độ điều kiện hóa cao như xăng dầu, y tế và đất đai. Quá trình thực thi dự kiến sẽ giảm hơn 50% thời gian thực hiện và chi phí tuân thủ cho đối tượng chịu tác động so với năm 2024.

Trước đó, hàng loạt bộ ngành cũng đã thực hiện cắt giảm thủ tục hành chính. Từ đầu năm 2026 đến nay, Bộ Xây dựng đã liên tục rà soát và tinh gọn hàng loạt quy định chồng chéo, đặc biệt là trong các lĩnh vực "nóng" như quy hoạch, nhà ở và đầu tư xây dựng. Điển hình phải kể đến việc số hóa toàn diện thành phần hồ sơ. Kể từ đầu năm, thay vì yêu cầu nộp bản cứng, Bộ Xây dựng đã tích hợp dữ liệu dân cư và đất đai để tự động trích xuất thông tin, giúp lược bỏ các loại giấy tờ tùy thân và chứng nhận quyền sử dụng đất trong hồ sơ cấp phép.

Chỉ tính riêng trong tháng 4, Bộ Xây dựng đã ban hành liên tiếp 3 quyết định liên quan đến việc sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ và ban hành mới các thủ tục hành chính liên quan tới lĩnh vực nhà ở; lĩnh vực giao thông vận tải; lĩnh vực hàng hải và đường thủy nội địa, tập trung vào việc "dọn dẹp" các thủ tục rườm rà để khớp với các luật mới, đặc biệt là luật Nhà ở và luật Kinh doanh bất động sản sửa đổi.

Đơn cử, hoạt động xây dựng đã được "cởi trói" cho khâu thẩm định khi Bộ công bố sửa đổi các thủ tục liên quan đến cấp phép xây dựng và quản lý dự án, trong đó cho phép doanh nghiệp (DN) nộp hồ sơ thiết kế qua định dạng số (BIM) thay vì bản vẽ giấy, giúp giảm đáng kể chi phí in ấn và lưu trữ.

Tương tự, trong lĩnh vực kinh doanh bất động sản và nhà ở, hồi giữa tháng 4, Bộ Xây dựng đã công bố danh mục thủ tục hành chính mới và sửa đổi nhằm đơn giản hóa điều kiện mua, thuê mua nhà ở xã hội. Việc lược bỏ bước xác nhận tình trạng nhà ở đối với người đã có thông tin trên hệ thống định danh mức độ 2 là một bước tiến lớn, giúp rút ngắn thời gian chờ đợi xuống chỉ còn khoảng 2/3 so với trước.

Trong hoạt động giám định và giám sát chất lượng công trình, 2 thủ tục liên quan đến kiểm tra công tác nghiệm thu đối với một số công trình thuộc nhóm tư nhân không sử dụng vốn ngân sách đã được bãi bỏ, nhằm đẩy nhanh tiến độ bàn giao nhà. Nhiều thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu công trình cấp 2 trở xuống cũng đã được chuyển giao hoàn toàn từ Bộ về cho các Sở Xây dựng địa phương chủ động thực hiện. Điều này giúp loại bỏ tình trạng "hồ sơ phải bay ra Hà Nội", giúp dự án được nghiệm thu và đưa vào sử dụng nhanh hơn.

Cạnh tranh thu hút dòng vốn đầu tư

Chuyên gia kinh tế Trần Anh Tùng (Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM) đánh giá: 8 nghị quyết cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh trên diện rộng là minh chứng mạnh mẽ của Chính phủ trong quyết tâm xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng, minh bạch, thuận tiện nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng cao. Sự đột phá về cải cách thủ tục hành chính sẽ lập tức thể hiện tác động thực chất là giảm ma sát thể chế - yếu tố đang kìm hãm tốc độ luân chuyển vốn, hàng hóa và quyết định đầu tư.

ẢNH: H.M

Cụ thể, nếu chi phí tuân thủ và thời gian xử lý thủ tục hành chính giảm khoảng 50%, thì với một dự án quy mô 1.000 tỉ đồng, chỉ riêng việc rút ngắn 3 - 6 tháng thủ tục đã có thể tiết kiệm hàng chục tỉ đồng chi phí cơ hội và giúp dòng tiền quay vòng sớm hơn. Ở quy mô toàn nền kinh tế, hiệu ứng này có thể tương đương tăng thêm 0,5 - 1 điểm % tăng trưởng GDP thông qua cải thiện năng suất tổng hợp. Ví dụ rõ nhất là lĩnh vực năng lượng tái tạo. Trước đây, một dự án điện gió phải đi qua nhiều lớp phê duyệt như quy hoạch, đất đai, môi trường, đấu nối, giá điện… có thể kéo dài 2 - 3 năm. Khi thủ tục được cắt giảm và đồng bộ hóa, thời gian có thể rút xuống còn 12 - 18 tháng. Với một dự án 100 MW, tổng vốn khoảng 3.000 - 4.000 tỉ đồng, việc rút ngắn 1 năm có thể giúp nhà đầu tư tiết kiệm 200 - 300 tỉ đồng chi phí tài chính và cơ hội doanh thu. Quan trọng hơn, điện được đưa vào vận hành sớm hơn, góp phần giải bài toán thiếu hụt năng lượng - một "nút thắt" của tăng trưởng.

PGS-TS Đinh Xuân Thảo, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, khẳng định việc Chính phủ quyết liệt cắt giảm thủ tục hành chính sẽ tác động mạnh đến môi trường kinh doanh tại VN. Bởi thời gian vừa qua, câu chuyện thể chế đã được đánh giá là điểm nghẽn hàng đầu, là "điểm nghẽn của điểm nghẽn" tại VN. Thể chế là bao gồm từ việc xây dựng luật đến các văn bản dưới luật, các quy định, thủ tục hành chính, điều kiện hoạt động… Quốc hội và Chính phủ đã dành nhiều thời gian, nguồn lực để hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn này để tạo động lực phát triển cho kinh tế nói riêng và đất nước nói chung.

Mới nhất và cũng là nhiệm vụ đầu tiên trong Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng là tập trung ưu tiên xây dựng đồng bộ thể chế phát triển, tháo gỡ kịp thời, dứt điểm các nút thắt, điểm nghẽn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, bảo đảm sự đồng bộ, hài hòa giữa tăng trưởng và phát triển cũng như hoàn thiện thể chế với các chuyển đổi trọng tâm, toàn diện đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.

"Khi Quốc hội ban hành luật Công ty 1990 và luật Doanh nghiệp tư nhân 1990 cũng đã theo tinh thần bãi bỏ mạnh hàng loạt giấy phép con, điều kiện kinh doanh. Sau này, nhiều luật liên quan cũng tuân thủ tinh thần nêu rõ trong Hiến pháp 2013 là người dân được làm tất cả những việc gì mà pháp luật không cấm. Thế nhưng theo thời gian, nhiều lĩnh vực ngành nghề lại phát sinh nhiều thủ tục, điều kiện khiến người dân, DN mất thêm nhiều thời gian", PGS-TS Đinh Xuân Thảo phân tích và nhấn mạnh: Chính phủ thực hiện tổng rà soát các quy định ở tất cả lĩnh vực, ngành nghề để cắt bỏ những điều kiện chồng chéo, đơn giản hóa các thủ tục đã thể hiện quyết tâm lớn của lãnh đạo Đảng và Nhà nước để tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế. Điều này sẽ tác động rất mạnh đến môi trường kinh doanh của VN, đặc biệt với các nhà đầu tư nước ngoài. Chỉ cần ngay khi đến sân bay quốc tế làm thủ tục nhập cảnh vào VN nếu nhanh gọn thì cũng sẽ tạo ấn tượng tốt, khiến họ có thể quay lại VN hay hỗ trợ ra quyết định đầu tư sau đó. Nếu như bước đầu tiên này mà gặp khó khăn, thời gian kéo dài thì có thể họ sẽ không muốn quay lại và tất nhiên cũng sẽ ảnh hưởng đến quyết định đầu tư tại VN.

Tạo nguồn lực để tăng trưởng kinh tế

Việc tạo ra môi trường kinh doanh thông thoáng, cải cách thủ tục hành chính nói riêng hay tháo gỡ điểm nghẽn thể chế được nhiều chuyên gia kinh tế đánh giá sẽ tạo ra động lực mới góp phần đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao mà Đảng và Chính phủ đã đặt ra.

ẢNH: NGỌC DƯƠNG

PGS-TS Đinh Xuân Thảo phân tích: Trong nhiều lĩnh vực, khi các thủ tục đơn giản thì người dân, DN sẽ dễ dàng thực hiện tuân thủ pháp luật. Ví dụ, có nhiều DN, hộ kinh doanh sẵn sàng đóng thuế nhưng thời gian qua nhiều thủ tục của ngành này vẫn còn rắc rối, phức tạp. Từ đó sẽ khiến một bộ phận lo sợ hay tìm cách "né". Khi được đơn giản hóa hơn nữa thì chắc chắn số lượng DN, hộ kinh doanh nộp thuế dễ dàng, giúp chi phí tuân thủ giảm mạnh. Đặc biệt với việc thúc đẩy sáng tạo đổi mới thì cần xây dựng thể chế linh hoạt, đặc thù, đồng thời thí điểm các cơ chế đối với mô hình kinh tế mới như trí tuệ nhân tạo (AI), kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Hơn hết, việc cắt giảm hay đơn giản hóa thủ tục hành chính không chỉ giảm thiểu thời gian, chi phí đối với DN mà còn từng bước xóa bỏ cơ chế xin - cho, tạo ra Chính phủ kiến tạo, hiện đại và đồng hành cùng DN. Từ đó góp phần khơi thông, thúc đẩy các DN mạnh dạn mở rộng hoạt động khi có niềm tin vào môi trường kinh doanh và sự ổn định của hệ thống pháp luật.

PGS-TS Đinh Xuân Thảo nhấn mạnh: Việc hoàn thiện thể chế sẽ tạo lập môi trường kinh doanh thông thoáng, ổn định. Quan trọng hơn là cắt giảm cơ chế xin - cho, thay đổi tư duy "không quản được thì cấm" sẽ tạo ra niềm tin cao nhất cho DN. Khi có niềm tin thì các DN trong nước hay nước ngoài đều sẽ mạnh dạn đầu tư, người dân cũng mạnh dạn tham gia kinh doanh ở nhiều ngành nghề. Điều này khiến VN huy động được tổng thể các nguồn lực trong quá trình đưa kinh tế VN phát triển cao trong giai đoạn tới.

Theo chuyên gia kinh tế Trần Anh Tùng, cắt giảm tối đa thủ tục hành chính là một thông điệp chính sách rất mạnh của Chính phủ rằng cải cách thể chế không thể trì hoãn. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động, dòng vốn đầu tư dịch chuyển nhanh, nếu VN phản ứng chậm 3 - 6 tháng thì cơ hội có thể đã thuộc về quốc gia khác. Ở góc độ kinh tế học, điều này giúp giảm "độ trễ chính sách" - tức khoảng cách giữa nhận diện vấn đề và thực thi giải pháp. Khi độ trễ giảm, nền kinh tế phản ứng nhanh hơn với biến động bên ngoài, DN có thể ra quyết định sớm hơn, từ đó cải thiện hiệu quả phân bổ nguồn lực. Đơn cử, nếu một DN FDI đang cân nhắc tìm địa chỉ cho khoản đầu tư 200 triệu USD, việc rút ngắn thời gian cấp phép từ 9 tháng xuống 4 tháng có thể là yếu tố quyết định giữ dự án ở lại VN. Nhưng tác động lớn hơn còn nằm ở niềm tin thị trường. Khi Chính phủ hành động nhanh và quyết liệt, DN sẽ cảm nhận được sự đồng hành, từ đó mạnh dạn mở rộng đầu tư, tuyển dụng và sản xuất. Người dân cũng có tâm lý yên tâm làm giàu, vì rào cản thể chế được tháo gỡ.

//Chèn ads giữa bài (runinit = window.runinit || []).push(function () { //Nếu k chạy ads thì return if (typeof _chkPrLink != 'undefined' && _chkPrLink) return; var mutexAds = '<zone id="l2srqb41"></zone>'; var content = $('[data-role="content"]'); if (content.length > 0) { var childNodes = content[0].childNodes; for (i = 0; i < childNodes.length; i++) { var childNode = childNodes[i]; var isPhotoOrVideo = false; if (childNode.nodeName.toLowerCase() == 'div') { // kiem tra xem co la anh khong? var type = $(childNode).attr('class') + ''; if (type.indexOf('VCSortableInPreviewMode') >= 0) { isPhotoOrVideo = true; } } try { if ((i >= childNodes.length / 2 - 1) && (i < childNodes.length / 2) && !isPhotoOrVideo) { if (i <= childNodes.length - 3) { childNode.after(htmlToElement(mutexAds)); arfAsync.push("l2srqb41"); } break; } } catch (e) { } } } }); function htmlToElement(html) { var template = document.createElement('template'); template.innerHTML = html; return template.content.firstChild; } if (window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden)) { if (!laNuocNgoai) { (function (w, q) { w[q] = w[q] || []; w[q].push(["_mgc.load"]); })(window, "_mgq"); } } (function() { if (!(window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden))) return; if (typeof window.laNuocNgoai === 'undefined' || !window.laNuocNgoai) return; // chỉ chạy khi laNuocNgoai true var containerSelector = 'div.detail-cmain'; var root = document.querySelector(containerSelector); if (!root) return; // Thu thập figure + p (p không nằm trong figure) var figures = Array.from(root.querySelectorAll('figure')); var paragraphs = Array.from(root.querySelectorAll('p')).filter(function(p){ return !p.closest('figure'); }); var elements = figures.concat(paragraphs); // NodeList vốn đã theo DOM order => không cần sort if (!elements.length) return; var target = elements[Math.floor(elements.length / 2)]; // giữa bài if (!target || !target.parentNode) return; var newDiv = document.createElement('div'); newDiv.id = 'taboola-mid-article-widget'; target.parentNode.insertBefore(newDiv, target.nextSibling); window._taboola = window._taboola || []; window._taboola.push({ mode: 'thumbnails-4x1', container: 'taboola-mid-article-widget', placement: 'Mid Article Widget', target_type: 'mix' }); })();