Chỉ còn khoảng một tuần trước thời điểm thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng, các quỹ ETF sẽ bước vào giai đoạn tái cơ cấu danh mục với quy mô giao dịch lớn trong tuần 14-18/9 tới.
Trong báo cáo mới đây, Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) ước tính Fubon ETF dự kiến phải bán ra lượng cổ phiếu có giá trị khoảng 103,2 triệu USD , tương ứng xấp xỉ 28,9% danh mục hiện tại để cơ cấu theo tỷ trọng mới.
Ở chiều ngược lại, quỹ chỉ số FTSE GEIS có thể giải ngân khoảng 10% tỷ trọng mới, tương đương 21,9 triệu USD , trước ngày hiệu lực (21/9) nhằm giảm thiểu tác động lên giá cổ phiếu trong phiên cơ cấu.
Đáng chú ý, VDSC cho rằng một số cổ phiếu có thể nhận được dòng tiền cộng hưởng từ nhiều nguồn.
Cụ thể, theo tính toán của VDSC, nhóm cổ phiếu hưởng lợi kép gồm VCB, FPT, VPB, MCH, ACB và VPL, khi vừa được các quỹ ETF gia tăng tỷ trọng, vừa hưởng lợi từ câu chuyện nâng hạng thị trường.
Trong đó, VCB được kỳ vọng nhận dòng tiền lớn nhất khi FTSE GEIS mua khoảng 8 triệu USD, đồng thời Fubon ETF có thể phân bổ thêm khoảng 22,7 triệu USD. Tổng tác động mua ròng đối với cổ phiếu này ước tính khoảng 30,7 triệu USD.
Một số cổ phiếu khác cũng ghi nhận lực cầu đáng kể gồm: MCH (24,5 triệu USD); VIC (23 triệu USD)l FPT và VPB mỗi mã được mua ròng khoảng 21 triệu USD,...
Ở chiều ngược lại, một số cổ phiếu có thể chịu áp lực bán ròng từ hoạt động tái cơ cấu như KBC, VCI, KDH và VND. Trong đó, Fubon ETF dự kiến bán toàn bộ vị thế tại 4 mã này. Riêng KBC và KDH không nằm trong rổ nâng hạng FTSE nên không được bù đắp bởi dòng tiền từ quỹ chỉ số.
VDSC đánh giá tác động của hoạt động tái cơ cấu sẽ khác nhau giữa từng cổ phiếu, phụ thuộc vào quy mô lệnh giao dịch so với thanh khoản bình quân.
Theo đó, MCH và VPL là hai cổ phiếu có thanh khoản thấp hơn trong nhóm hưởng lợi kép, nên các lệnh mua/bán lớn từ ETF có khả năng tạo ảnh hưởng rõ rệt hơn lên giá.
Ngược lại, với các cổ phiếu vốn hóa lớn và thanh khoản cao như VCB, VPB, FPT, thị trường có khả năng hấp thụ tốt hơn các giao dịch quy mô lớn.
" Nhìn chung, tổng thể quy mô dòng vốn của đợt tái cơ cấu không tác động quá lớn tới điểm số nếu chỉ xét riêng sự kiện nâng hạng. Tuy nhiên, chiều tác động đang nghiêng về phía tích cực nhiều hơn khi dòng vốn ròng vẫn dương ", VDSC nhận định.
VN-Index có thể đi ngang quanh thời điểm nâng hạng
Bên cạnh hoạt động cơ cấu ETF, VDSC cũng đề cập tới diễn biến của các thị trường từng được nâng hạng trước đây.
Theo đó, tại nhiều thị trường, tháng hiệu lực thường ghi nhận thanh khoản tăng mạnh, cao hơn 1,1-2,7 lần so với mức bình quân 12 tháng trước đó. Tuy nhiên, mức tăng này thường không kéo dài sau sự kiện.
Đối với Việt Nam, thanh khoản tháng 8/2026 hiện mới tương đương 0,59 lần mức bình quân 12 tháng trước , cho thấy dư địa tăng giao dịch vẫn còn lớn. VDSC cho rằng dòng tiền liên quan đến nâng hạng có thể tập trung nhiều hơn vào phiên giao dịch ATC ngày 18/9.
Về diễn biến giá sau nâng hạng, VDSC cho biết kết quả tại các thị trường trước đây không đồng nhất. Trung vị biến động 12 tháng sau ngày hiệu lực là -10,5%.
Một số thị trường từng giảm mạnh sau nâng hạng như Saudi Arabia (-26,2%), Qatar (-20,3%), Iceland (-10,5%). Trong khi đó, Romania (+40,4%) và Kuwait (+15,5%) là hai trường hợp tiếp tục tăng trưởng.
Điểm đáng chú ý là hai thị trường tăng tiếp sau nâng hạng đều chưa tăng mạnh trước sự kiện, trong khi Saudi Arabia đã tăng trước đó.
Bộ phận phân tích VDSC cho rằng mức tăng trước sự kiện sẽ quyết định phần lớn diễn biến sau nâng hạng, khi kỳ vọng có thể đã được phản ánh một phần vào giá.
Với Việt Nam, VN-Index đã tăng 10,3% trong 11 tháng qua, mức tăng cao nhất trong nhóm thị trường được so sánh. Do đó, kịch bản cơ sở của VDSC là chỉ số có thể tiếp tục dao động tích lũy quanh thời điểm nâng hạng. Tuy nhiên, xu hướng có thể tích cực hơn sau sự kiện nếu dòng vốn ngoại quay trở lại trạng thái mua ròng.
