Nvidia và AMD sẽ trả 15% doanh thu từ việc bán một số chip AI sang Trung Quốc cho chính phủ Mỹ, đổi lại được cấp giấy phép xuất khẩu các sản phẩm bị cấm trước đó như H20 (Nvidia) và MI308 (AMD).
Ban đầu, Nhà Trắng đề xuất mức 20% nhưng Nvidia thương lượng xuống còn 15%. Quyết định này được đưa ra sau cuộc gặp giữa CEO Jensen Huang và ông Trump. Theo Nvidia, đây là cách để “vừa tuân thủ quy định, vừa tiếp tục cạnh tranh tại thị trường Trung Quốc”.
AMD chưa bình luận, nhưng cả hai hãng đều kỳ vọng việc nối lại xuất khẩu sẽ mang lại hàng tỷ USD doanh thu – dù phải chia một phần cho Nhà Trắng.
Giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang có bài phát biểu quan trọng tại Hội nghị AI GTC ở San Jose, California, vào ngày 18/3/2025
Đây có phải là tiền lệ chưa từng có?
Trong lịch sử, chính phủ Mỹ từng tiếp quản doanh nghiệp vì lý do an ninh quốc gia hoặc khủng hoảng kinh tế, như với General Motors và Chrysler năm 2009. Tuy nhiên, việc yêu cầu một doanh nghiệp tư nhân trả phần trăm doanh thu mà không sở hữu cổ phần là điều rất hiếm – và gây tranh cãi về tính hợp pháp, vì Hiến pháp Mỹ cấm đánh thuế xuất khẩu.
Để tránh phạm luật, thỏa thuận được gọi là “tự nguyện”, nghĩa là Nvidia và AMD đồng ý chuyển tiền mà không coi đó là thuế hay thuế quan. Sau khi nộp, các công ty không có quyền quyết định cách chính phủ Mỹ sử dụng số tiền này.
Mỹ nhiều năm qua tìm cách hạn chế Trung Quốc tiếp cận công nghệ AI tiên tiến nhằm duy trì lợi thế. Tuy nhiên, Nhà Trắng nay tỏ ra thực dụng hơn: nếu Trung Quốc vẫn tìm được chip Mỹ qua chợ đen hoặc tự sản xuất, thì cho phép bán hợp pháp vừa kiểm soát dòng chảy công nghệ, vừa mang lại nguồn thu lớn.
Ông Huang lập luận rằng việc cấm bán chip Mỹ có thể thúc đẩy Trung Quốc phát triển sản phẩm thay thế nhanh hơn, gây bất lợi cho an ninh Mỹ. Chính quyền Trump cũng đồng tình, cho rằng tốt hơn là để Trung Quốc mua chip qua kênh chính thức.
Nhà Trắng nói khoản tiền này vừa duy trì quyền kiểm soát xuất khẩu, vừa bổ sung ngân sách. Nhưng giới chuyên gia hoài nghi: nếu chip thật sự gây rủi ro an ninh, thì việc thu tiền không giải quyết được vấn đề. Ngược lại, nếu rủi ro có thể kiểm soát, thì không cần phải lấy tiền.
Theo ước tính, chỉ riêng doanh thu từ H20 và MI308 bán cho Trung Quốc có thể đạt 35 tỷ USD mỗi năm, đồng nghĩa Nhà Trắng thu về khoảng 5 tỷ USD.
H20 không phải dòng mạnh nhất của Nvidia, nhưng vẫn được đánh giá là chip AI hiện đại, đặc biệt ở khả năng “suy luận” (inference). Dù yếu hơn H100, H200 hay Blackwell, H20 vẫn có giá trị thương mại lớn ở thị trường Trung Quốc.
Nvidia mất hàng tỷ USD khi bị cấm xuất khẩu H20 hồi tháng 4, nên chấp nhận “nhường” 15% để quay lại thị trường – vốn chiếm 13% doanh thu công ty năm 2024.
Trung Quốc phản ứng ra sao?
Truyền thông nhà nước Trung Quốc ám chỉ chip H20 có thể chứa “cửa hậu” (backdoor), ảnh hưởng an ninh, nhưng Nvidia bác bỏ. Nhiều chuyên gia cho rằng đây chỉ là tín hiệu để doanh nghiệp nội địa tăng tốc nghiên cứu chip, chứ không hẳn Bắc Kinh sẽ từ chối mua chip Mỹ.
Trung Quốc có thể đang dùng vấn đề an ninh làm đòn bẩy trong đàm phán thương mại với Mỹ.
Nhà Trắng coi việc nối lại bán chip tầm trung như H20 là “con bài” trong thương lượng với Bắc Kinh. Tuy nhiên, Trung Quốc hiểu rõ điều này và có thể sẽ không dễ nhượng bộ – ngay cả khi vẫn muốn mua chip Mỹ.
