Chia sẻ nhận định về những yếu tố lớn nhất từ bên ngoài ảnh hưởng đến nền kinh tế Việt Nam trong năm 2026 tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam VIF 2026 Summer Summit do VietnamBiz và Việt Nam Mới tổ chức chiều 12/6, ông Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên cao cấp, Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright nhấn mạnh rằng những cú sốc bên ngoài làm thay đổi lộ trình điều chỉnh lãi suất điều hành của các nền kinh tế lớn trên thế giới, đặc biệt là Mỹ.
"Điều này tác động ngay đến mặt bằng giá tài sản, đặc biệt là chứng khoán trong những tuần vừa qua", ông nói.
Chuyên gia Nguyễn Xuân Thành. (Ảnh: BTC).
Phân tích kỹ hơn về yếu tố này, ông Thành cho biết thị trường lao động Mỹ có tín hiệu tiếp tục tích cực, lạm phát đi ngang liên tục ba tháng với tỷ lệ 4,3%, trong khi số lượng việc làm mới (không tính ngành nông nghiệp) cao hơn dự báo của thị trường và các nhà kinh tế.
Như vậy, ít nhất trong năm nay, Fed sẽ không phải lo ngại đến vấn đề thị trường lao động, giảm áp lực phải điều chỉnh lãi suất điều hành theo hướng đi xuống.
Lạm phát của Mỹ. (Nguồn: Trading Economics).
"Tuy nhiên, cú sốc lớn nhất lại là lạm phát khi ở mức 4,2%. Kể cả khi loại bỏ giá năng lượng và giá lương thực, đặc biệt trong bối cảnh giá năng lượng đã tăng khoảng 40% thì lạm phát cơ bản của Mỹ hiện vẫn ở mức 2,9%", chuyên gia lưu ý.
Vì vậy, không chỉ khả năng Fed chưa thể cắt giảm lãi suất trong năm nay, mà thậm chí đến quý IV còn xuất hiện khả năng tăng thêm 25 điểm cơ bản nếu áp lực lạm phát tiếp tục duy trì.
Trong cuộc họp sắp tới, dù đây là phiên họp đầu tiên dưới sự điều hành của Chủ tịch Fed mới, kịch bản được thị trường đánh giá có xác suất cao nhất vẫn là giữ nguyên lãi suất. Tuy nhiên, những diễn biến gần đây cho thấy Fed vẫn để ngỏ khả năng thắt chặt hơn nếu lạm phát không giảm về mục tiêu như kỳ vọng.
Nếu kịch bản này xảy ra, tác động sẽ xuất hiện ngay trên mặt bằng giá tài sản toàn cầu. Đối với Việt Nam, mối quan ngại lớn nhất không nằm ở tăng trưởng kinh tế mà là áp lực lên dòng vốn đầu tư quốc tế, đặc biệt là dòng vốn trên thị trường chứng khoán.
Ông Nguyễn Xuân Thành cho hay từ đầu năm đến nay, nhiều nền kinh tế như Hàn Quốc và Indonesia đã chịu ảnh hưởng đáng kể từ môi trường lãi suất toàn cầu duy trì ở mức cao. Đồng nội tệ mất giá, trong khi dòng vốn ngoại liên tục rút khỏi các thị trường tài chính.
Tuy nhiên, Việt Nam, Malaysia và Thái Lan lại có diễn biến tương đối khác biệt. Từ đầu năm đến trước khi xung đột Trung Đông bùng phát, đồng tiền của cả ba quốc gia đều có xu hướng tăng giá. Sau cú sốc địa chính trị và năng lượng, mức tăng trước đó gần như bị xóa bỏ nhưng nhìn chung các đồng tiền vẫn duy trì được sự ổn định tương đối. Trong nhóm này, đồng Việt Nam là một trong những đồng tiền tương đối là ổn định.
Mặt bằng lãi suất cao là điều bắt buộc nếu muốn duy trì lãi suất ở mức đủ cao để hỗ trợ tỷ giá. Ngược lại, nếu ưu tiên mục tiêu tăng trưởng thì có thể chấp nhận đồng tiền mất giá nhưng sẽ giảm bớt tác động từ việc dòng vốn nước ngoài rút ra.
Đối với Việt Nam, tác động từ cú sốc lạm phát và mặt bằng lãi suất toàn cầu ở mức cao vẫn nằm trong tầm kiểm soát của cơ quan điều hành. Vấn đề là lựa chọn giữa việc hỗ trợ tỷ giá hay không duy trì lãi suất ở mức cao.
Cho đến thời điểm hiện tại, định hướng điều hành là không mong muốn nhưng chấp nhận mặt bằng lãi suất cao. Nếu tiếp tục duy trì lựa chọn này thì áp lực lên tỷ giá sẽ không quá lớn. Tuỳ vào nhà điều hành, nếu chuyển hướng tạo thêm thanh khoản cho thị trường thì áp lực tỷ giá sẽ tăng, chuyên gia nhận định.
Dư địa dùng dự trữ ngoại hối để hỗ trợ tỷ giá không còn nhiều
Phiên thảo luận “Vĩ mô 2026 - Việt Nam trước các cú sốc bên ngoài và cơ hội bên trong” tại Vietnam Investment Forum 2026 - Summer Summit. (Ảnh: BTC).
Ông cũng nhấn mạnh thêm rằng thách thức hiện nay của nhà điều hành là vừa phải tăng trưởng tín dụng để hỗ trợ kinh tế, vừa phải kiểm soát nguồn cung tiền để ổn định vĩ mô và tỷ giá.
"Trong 5 tháng đầu năm, tín dụng tăng 5,72% nhưng tôi ước tính tổng cung tiền chỉ tăng kịch trần khoảng 2,5% - 2,6%. Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang kiểm soát cung tiền rất chặt vì kinh nghiệm cho thấy nếu tăng thanh khoản quá mức sẽ gây áp lực lớn lên tỷ giá, trong khi dư địa dùng dự trữ ngoại hối để hỗ trợ tỷ giá hiện không còn nhiều", ông nói.
Do cung tiền hạn chế trong khi mục tiêu tín dụng cao, hệ số LDR (nợ trên vốn huy động) của nhiều ngân hàng đã vượt mức 100%; điều này dẫn đến lãi suất cao, không còn dư địa để hạ lãi suất. Làm sao để lãi suất không tăng, thì mỗi biến số, mỗi thị trường phải gánh một phần.
Chuyên gia cho rằng chúng ta có thể phải chấp nhận đồng VND điều chỉnh, sắp tới phải mất giá một phần để không quá thắt chặt quá mức nhưng vẫn phải duy trì một mức lãi suất có thể chỉ đạo hành chính với các tổ chức tín dụng.
Còn nếu không, phải có một thỏa thuận gì đó đối với xung đột Mỹ - Israel và Iran để giá dầu quay về mức 80 USD/thùng, như vậy quý IV/2026 không phải quá lo ngại đến lạm phát và lãi suất cao.
"Nếu giá vàng cứ thấp như thế này hoặc thấp xuống nữa cũng là một yếu tố hỗ trợ cho tỷ giá. Ở Việt Nam, khi giá vàng lên thì sẽ áp lực cho ngoại hối và tỷ giá. Thay vì đi mua thì người dân sẽ tranh nhau đi bán vàng, điều này sẽ hỗ trợ tỷ giá", ông Nguyễn Xuân Thành nói.
Nếu Ngân hàng nhà nước không bị áp lực về tỷ giá thì sẽ nới lỏng tiền tệ, mặt bằng lãi suất sẽ giảm hơn. Tuy nhiên, những biến động từ thế giới này không nằm trong tầm kiểm soát của Việt Nam và cũng rất khó lường.
Điều mà Quốc hội và Chính phủ có thể kiểm soát là lạm phát. Hiện mức lạm phát hiện tại đã vượt qua mục tiêu 4,5%, trừ khi có kịch bản giá dầu giảm mạnh còn trong bối cảnh này, kiểm soát ở 4,5% rất khó.
"Sắp tới, Chính phủ có thể xem xét điều chỉnh mục tiêu nhưng sẽ không phá vỡ như năm ngoái. Nếu nhà điều hành vẫn cứ giữ mục tiêu 4,5%, tức không nới lỏng và sẽ thắt chặt tiền tệ, có khi lãi suất sẽ tiếp tục tăng. Đây là một sự điều chỉnh trong tầm kiểm của các nhà điều hành", chuyên gia phân tích.
