Bước đi thụt lùi
Hiệp hội Bất động sản TP. HCM (HoREA) vừa có văn bản gửi Bộ Xây dựng góp ý Đề cương Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) trong đó chỉ rõ về sự bất hợp lý của quy định “bán nhà phải thông qua sàn giao dịch bất động sản”.
Tại dự thảo dự kiến bổ sung quy định chủ đầu tư dự án bất động sản phải thực hiện bán, chuyển nhượng, cho thuê mua, cho thuê nhà ở, công trình xây dựng thông qua các sàn giao dịch bất động sản.
Theo ông Lê Hoàng Châu - Chủ tịch HoREA, quy định này là bước thụt lùi, không phù hợp với các quy định hiện hành và không sát với thực tiễn. Từ đó, có thể sinh ra đặc quyền, đặc lợi cho các sàn giao dịch bất động sản, ảnh hưởng quyền tự chủ kinh doanh của các chủ đầu tư dự án và có thể sẽ làm tăng giá nhà.
HoREA cho biết, quy định trên từng nằm trong Luật kinh doanh bất động sản năm 2006 quy định “tổ chức, cá nhân kinh doanh bất động sản phải bán nhà, công trình xây dựng thông qua sàn giao dịch bất động sản”, nhưng đã được bãi bỏ trong Luật kinh doanh bất động sản năm 2014.
Vị lãnh đạo cũng chỉ ra một số bất cập của quy định như sau: Quy định trên đây đã xâm phạm quyền "tự quyết định và tự chịu trách nhiệm về hoạt động đầu tư kinh doanh, tự chủ kinh doanh, lựa chọn hình thức tổ chức kinh doanh, tự do tìm kiếm thị trường, khách hàng và ký kết hợp đồng" của chủ đầu tư dự án bất động sản do các quy định trên đây cho phép chủ đầu tư chỉ được tự bán 20% số lượng sản phẩm; 80% sản phẩm còn lại phải bán thông qua sàn giao dịch bất động sản.
“Trong khi đó, sàn giao dịch không bỏ vốn đầu tư vào dự án bất động sản nhưng lại được đặc quyền bán 80% sản phẩm dự án, đây là kiểu “tay không bắt giặc” là không bình đẳng, không công bằng giữa các doanh nghiệp”, ông Châu nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, sàn giao dịch bất động sản được "đặc lợi" khi được "hưởng phí giao dịch" với mức phí khoảng trên dưới 2% giá trị hợp đồng cũng là không công bằng giữa các doanh nghiệp, chưa tính trường hợp sàn giao dịch bất động sản còn có thể chiếm dụng tiền thanh toán hợp đồng của khách hàng với chủ đầu tư.
“Phí giao dịch bất động sản qua sàn bảng khoảng trên dưới 2% giá trị hợp đồng là một khoản phí không hề nhỏ. Trong khi đó chủ đầu tư đã phải cộng thêm vào giá bán bất động sản, nhà ở và người mua phải gánh chịu khi mua nhà.
Không phủ nhận hoạt động môi giới, sàn giao dịch là rất cần thiết và là một bộ phận của thị trường, giữ vai trò cầu nối giữa chủ đầu tư dự án với khách hàng. Nhưng cần nhận thức rõ rằng các sàn giao dịch bất động sản chỉ năm giữ vai trò trung gian để thực hiện bán, cho thuê nhà ở theo ủy quyền của chủ đầu tư và hưởng phí giao dịch qua sàn”, ông Châu nhấn mạnh.
Thị trường bất động sản sẽ phát triển theo hướng minh bạch
Giao dịch qua sàn môi giới sẽ giúp phát triển thị trường minh bạch.
Ở góc độ khác, ông Nguyễn Văn Đính - Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) cho rằng, đây là quy định tích cực cho thị trường bất động sản và có thể bảo vệ được quyền lợi của người mua.
“Giống như việc mua bán chứng khoán trên sàn giao dịch. Mọi thông tin của doanh nghiệp muốn lên sàn đều phải minh bạch về năng lực tài chính, kế hoạch , hoạt động kinh doanh, nhà đầu tư có thể xem đầy đủ rồi đưa quyết định đầu tư hoặc không”, ông Đính ví dụ.
Theo lãnh đạo VARS, trước nay, tại Việt Nam vẫn buông lỏng hoạt động giao dịch bất động sản, bỏ mặc cho chủ đầu tư có quyền tự bán, giống như “vừa đá bóng vừa thổi còi”. Điều này, dễ xảy ra việc lừa dối khách hàng nếu chủ đầu tư không có tâm do không có đơn vị kiểm chứng.
“Luật Kinh doanh bất động sản đang hướng tới sự minh bạch của thị trường bất động sản, bảo vệ quyền và lợi ích của người mua bằng việc các chủ đầu tư phải công khai niêm yết về pháp lý, mức giá,... của dự án trên các sàn giao dịch bất động sản. Rất nhiều trường hợp chủ đầu tư hứa mồm với khách hàng. Song, tới khi nhận nhà thì không giống như những gì chủ đầu tư nói, dẫn tới việc kiện tụng, căng băng rôn biểu tình”, ông Đính chia sẻ.
Ông Đính cho rằng, các sàn giao dịch bất động sản là cầu nối trung gian giữa chủ đầu tư và khách hàng, nếu chuyên nghiệp hóa đội ngũ này sẽ thúc đẩy được thị trường phát triển minh bạch. Bên cạnh đó, vị chuyên gia đánh giá cao dự thảo của Bộ Xây dự, không chỉ minh bạch thị trường mà góp phần giúp các cơ quan thuế có thể thu đúng, đủ đối với các giao dịch bất động sản
“Tuy nhiên, đã cho sàn giao dịch quyền thì cũng phải gắn trách nhiệm. Cần có những quy định pháp luật chặt chẽ cho các sàn giao dịch bất động sản. Đơn vị này phải là đơn vị hoạt động có điều kiện, cần ký quỹ ở các ngân hàng để khi có sự vụ gì xảy ra có thể lấy số tiền đó ra xử lý, bồi thường”, ông Đính nhấn mạnh.
