Ảnh minh họa
Thái Lan đang mở rộng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ tia X và các giải pháp chế biến hiện đại trong ngành sầu riêng nhằm nâng cao chất lượng, tối ưu chuỗi cung ứng và hỗ trợ hoạt động xuất khẩu.
Trong chuyến làm việc tại tỉnh Chanthaburi, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Kinh tế, Xã hội và Công nghiệp Yodchanan Wongsawat đã kiểm tra việc ứng dụng công nghệ trong sản xuất, chế biến và xuất khẩu sầu riêng. Theo ông, Bộ Giáo dục Đại học, Khoa học, Nghiên cứu và Đổi mới Thái Lan (MHESI) đang thúc đẩy phát triển các công nghệ nội địa phục vụ ngành cây ăn quả, đặc biệt là sầu riêng – một mặt hàng xuất khẩu chủ lực của nước này.
MHESI đã xác định năm lĩnh vực trọng tâm trong chiến lược phát triển ngành sầu riêng.
Ở lĩnh vực đầu tiên, các cơ sở đóng gói trái cây đang ứng dụng hệ thống AI để đánh giá độ chín và phân loại sầu riêng theo trọng lượng. Một số nhà máy chế biến cũng đã triển khai công nghệ sấy đông khô và chiên chân không nhằm đa dạng hóa sản phẩm chế biến sâu.
Việc tự động hóa quy trình phân loại được kỳ vọng giúp giảm phụ thuộc vào lao động thủ công, đồng thời nâng cao tính đồng nhất của sản phẩm xuất khẩu.
Lĩnh vực thứ hai tập trung vào công nghệ hạt nhân phục vụ bảo quản và kiểm dịch. Theo MHESI, công nghệ tia X có kiểm soát đang được sử dụng để kéo dài thời hạn bảo quản, làm chậm quá trình chín và hỗ trợ kiểm soát dịch hại đối với các lô hàng xuất khẩu sang những thị trường yêu cầu tiêu chuẩn cao như Mỹ và Trung Quốc.
Bên cạnh đó, công nghệ chiếu xạ tia gamma đã được áp dụng tại Chanthaburi hơn 20 năm qua nhằm kiểm soát ruồi đục quả và giảm sử dụng hóa chất trong canh tác.
Lĩnh vực thứ ba liên quan đến các hệ thống kiểm tra chất lượng không phá hủy. Công nghệ dựa trên tần số đang được sử dụng để đánh giá độ chín, đo tỷ lệ thịt quả và hàm lượng nước mà không cần cắt bổ trái.
Các cơ quan nghiên cứu cho biết công nghệ này hướng tới thay thế phương pháp kiểm tra thủ công truyền thống, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế. Song song đó, nghiên cứu về quản lý bệnh thối rễ và thối thân trên cây sầu riêng cũng đang được triển khai.
Trong lĩnh vực kinh tế tuần hoàn, các nhà nghiên cứu thuộc Thailand Institute of Scientific and Technological Research cùng mạng lưới các trường đại học đang nghiên cứu chiết xuất cellulose và chất xơ từ vỏ sầu riêng để sản xuất bột giấy, bao bì và vật liệu composite.
Hướng đi này được đánh giá có thể góp phần nâng giá trị phụ phẩm nông nghiệp, đồng thời giảm lượng chất thải từ ngành chế biến trái cây.
Lĩnh vực thứ năm tập trung vào công nghệ chế biến đồ uống và thực phẩm từ sầu riêng, bao gồm nước ép đóng chai và các sản phẩm bột sầu riêng phục vụ tiêu dùng và xuất khẩu.
Ông Yodchanan Wongsawat cho rằng việc kết hợp khoa học công nghệ với nguồn lực sẵn có sẽ giúp nâng cao giá trị ngành sầu riêng, cải thiện thu nhập của nông dân và thúc đẩy tham vọng đưa Thái Lan trở thành trung tâm đổi mới trong lĩnh vực cây ăn quả bền vững.
Theo Phó Thống đốc tỉnh Chanthaburi Thawatchai Namsamut, địa phương này hiện sản xuất hơn 800.000 tấn trái cây mỗi năm và vẫn là một trong những trung tâm thu gom, phân phối trái cây lớn của Thái Lan.
Trong chuyến công tác, đoàn MHESI cũng đã khảo sát kho lạnh Gao Fong – đơn vị ứng dụng hệ thống cấp đông bằng nitơ lỏng cùng chuỗi bảo quản và vận chuyển kiểm soát nhiệt độ phục vụ xuất khẩu sầu riêng.
