Những hình ảnh xuất hiện đầu tháng 6 cho thấy, Nga sử dụng trực thăng vận tải hạng nặng Mi-26 để triển khai các tổ hợp phòng không Pantsir-SMD-E lên nóc các tòa nhà cao tầng tại Moskva. Hoạt động này diễn ra trong bối cảnh thủ đô Nga đang tăng cường đáng kể mạng lưới phòng không, nhằm đối phó với các cuộc tập kích bằng máy bay không người lái tầm xa từ Ukraine.
Các bức ảnh và video ghi nhận tại quận Sokolniki cũng như khu vực trung tâm Moskva cho thấy, những chiếc Mi-26 liên tục thực hiện nhiệm vụ vận chuyển các hệ thống Pantsir-SMD-E lên các vị trí có độ cao hàng trăm mét. Việc triển khai các tổ hợp phòng không trên nóc nhà giúp mở rộng đáng kể tầm quan sát của radar, giảm các điểm mù do công trình đô thị che khuất và tăng hiệu quả đánh chặn mục tiêu bay thấp.
Máy bay trực thăng Mi-26 và vị trí đặt hệ thống Pantsir-SMD-E trên nóc nhà ở Moscow. Ảnh Military Watch
Trực thăng mạnh nhất thế giới
Việc Nga lựa chọn Mi-26 cho nhiệm vụ đặc biệt này không gây nhiều bất ngờ. Được phát triển từ thời Liên Xô và đưa vào biên chế từ thập niên 1980, Mi-26 đến nay vẫn là trực thăng sản xuất hàng loạt lớn nhất và có khả năng nâng tải mạnh nhất thế giới.
Với tải trọng tối đa lên tới 20 tấn, Mi-26 có khả năng vận chuyển lượng hàng hóa lớn hơn gấp đôi nhiều trực thăng vận tải hạng nặng phương Tây như CH-47 Chinook của Mỹ. Khả năng này cho phép nó mang theo xe bọc thép, pháo binh, hệ thống phòng không, thiết bị công binh hoặc hàng chục tấn hàng hóa tới những khu vực mà máy bay cánh cố định không thể tiếp cận.
Sức mạnh của Mi-26 đến từ hai động cơ tuabin trục D-136 cùng rotor chính tám cánh khổng lồ có đường kính khoảng 32 mét. Cấu hình này giúp trực thăng có thể nâng những tải trọng mà phần lớn các máy bay cánh quay khác trên thế giới không thể thực hiện.
Không chỉ phục vụ quân sự, Mi-26 còn được sử dụng rộng rãi trong các nhiệm vụ dân sự như vận chuyển máy biến áp cỡ lớn, thiết bị xây dựng, nhà lắp ghép hoặc tham gia các chiến dịch cứu hộ, cứu nạn quy mô lớn. Trong nhiều trường hợp, Mi-26 thậm chí được sử dụng như một “cần cẩu bay” để thu hồi máy bay và trực thăng bị rơi tại những khu vực hiểm trở.
Một chiếc trực thăng Mi-26 Halo tại lễ duyệt binh Ngày Chiến thắng ở Moscow, Nga, ngày 9 tháng 5 năm 2015. Ảnh TWZ
Vì sao Moskva đưa Pantsir lên nóc nhà?
Hệ thống được Mi-26 vận chuyển lần này là Pantsir-SMD-E, phiên bản mới được tối ưu hóa cho nhiệm vụ chống máy bay không người lái. Khác với các biến thể Pantsir trước đây, Pantsir-SMD-E tập trung chủ yếu vào năng lực đánh chặn mục tiêu không người lái với số lượng lớn.
Mỗi tổ hợp có thể mang tối đa 48 tên lửa đánh chặn cỡ nhỏ TKB-1055 chuyên dùng để tiêu diệt UAV hoặc 12 tên lửa đất đối không 57E6 có tầm bắn lớn hơn dành cho các mục tiêu truyền thống như trực thăng, máy bay hoặc tên lửa hành trình.
Việc triển khai Pantsir-SMD-E trên các tòa nhà cao tầng giúp hệ thống có góc quan sát rộng hơn đáng kể so với khi đặt trên mặt đất. Các radar tích hợp có thể phát hiện mục tiêu từ xa hơn, trong khi các tên lửa đánh chặn cũng có thêm thời gian phản ứng trước các cuộc tấn công bất ngờ.
Theo nhiều nguồn tin, Nga đã bắt đầu triển khai các tổ hợp Pantsir trên mái nhà ở Moskva từ năm 2023. Tuy nhiên, các hoạt động gần đây cho thấy quy mô của mạng lưới này đang tiếp tục được mở rộng. Truyền thông phương Tây từng đưa tin Nga đã bổ sung hàng chục tổ hợp Pantsir quanh khu vực thủ đô chỉ trong năm 2025.
Cận cảnh của hệ thống Pantsir-SMD-E. Ảnh Rostec
Mối đe dọa từ UAV
Sự xuất hiện ngày càng nhiều của Pantsir-SMD-E trên các tòa nhà cao tầng phản ánh một thực tế mới trên chiến trường hiện đại: máy bay không người lái đang trở thành mối đe dọa thường trực đối với các thành phố, cơ sở công nghiệp và trung tâm chỉ huy nằm sâu trong hậu phương.
Trong những năm gần đây, tầm hoạt động của UAV Ukraine liên tục được mở rộng, cho phép các cuộc tập kích vươn xa hàng trăm, thậm chí hàng nghìn km. Điều này buộc Nga phải điều chỉnh đáng kể cách thức tổ chức mạng lưới phòng không, đặc biệt tại các khu vực trọng yếu như Moskva.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cũng đặt câu hỏi về tính bền vững của việc dựa quá nhiều vào các hệ thống đánh chặn để đối phó các đợt tấn công bằng UAV giá rẻ với số lượng lớn.
Dù vậy, trong ngắn hạn, việc tận dụng khả năng nâng tải vượt trội của Mi-26 để nhanh chóng triển khai các tổ hợp Pantsir-SMD-E tới những vị trí chiến lược, vẫn được xem là giải pháp hiệu quả nhằm tăng cường lá chắn bảo vệ thủ đô Nga.
