Nhiều người khi nghe về nhồi máu cơ tim, xuất huyết não và đột quỵ, đã lập tức phân loại chúng là "bệnh của người già", nghĩ rằng họ không cần phải quan tâm tới chúng khi còn trẻ. Cùng lắm là họ có thể làm một số cuộc kiểm tra sức khỏe sau tuổi trung niên, và sau đó xem liệu có cần uống thuốc khi có vấn đề thực sự hay không. Bản thân cách suy nghĩ này là một sự sai lệch trong hiểu biết về sức khỏe. Bệnh về mạch máu không bao giờ quan tâm đến tuổi tác của bạn, nó chỉ nhìn vào một điều: liệu bạn có bỏ qua những cảnh báo sinh lý cơ bản nhất trong một thời gian dài hay không.
Cơ thể sẽ không gửi thông báo trước khi có điều gì đó xảy ra, nó sẽ đợi bạn không chú ý, và sau đó các vấn đề tích tụ trong nhiều năm sẽ bùng phát cùng một lúc. Có một trường hợp đã từng gây ra nhiều suy ngẫm. Một thanh niên trẻ làm việc nhiều giờ liền và chế độ ăn uống không điều độ không có bất thường gì đặc biệt khi khám sức khỏe, nhưng huyết áp của anh hơi cao và lượng đường trong máu gần với giá trị tới hạn khi nhịn ăn, tuy nhiên, vì còn trẻ, anh không quan tâm nhiều tới những chỉ số này. Không có triệu chứng rõ ràng nào vào thời điểm bình thường, và cơ thể trông khỏe mạnh, cho đến một đêm người thanh niên này bị đột quỵ và được đưa đến bệnh viện.
Nhiều người mắc kẹt ở điểm này: họ nghĩ rằng sức khỏe phụ thuộc vào cảm xúc mạnh mẽ, nhưng bản chất của bệnh mạch máu là "tích tụ âm thầm". Nó không gây đau đớn, ngứa ngáy hay khó chịu, nhưng nó làm suy yếu dần độ đàn hồi của mạch máu, tăng gánh nặng lên nội mạc và tăng độ nhớt của máu, cuối cùng dẫn đến tắc nghẽn và vỡ, tất cả đều diễn ra chậm.
Vì vậy, điều chúng ta đang thảo luận ở đây không phải là cách đối phó với căn bệnh, mà là cách ngăn cơ thể bước vào trạng thái nguy cơ cao đó. Điều này không liên quan gì đến một loại thực phẩm hay một chất bổ sung nào đó, mà là vấn đề về cấu trúc của cuộc sống hàng ngày.
Điểm cơ bản nhất là kiểm soát "ba điểm cao"
Đây không phải là chủ đề mới, nhưng vì nó là một câu sáo rỗng nên nhiều người đã chán nghe và coi nó là một "thuật ngữ chung". Nhưng kiểm soát huyết áp, lipid máu và lượng đường trong máu không chỉ là để thấy các con số trên mẫu khám sức khỏe chuyển sang màu xanh, mà là để duy trì "môi trường sống" của mạch máu.
Khi huyết áp cao, thành trong của mạch máu sẽ phải chịu tác động vật lý mạnh hơn, theo thời gian sẽ gây ra tổn thương vi mô cho nội mạc và trở thành điểm khởi đầu của xơ vữa động mạch; lipid máu bất thường, đặc biệt là lipoprotein tỷ trọng thấp cao, sẽ làm tăng các mảng bám lắng đọng trên thành mạch máu, gây hẹp và cứng mạch; nếu lượng đường trong máu không được kiểm soát tốt, các sản phẩm cuối cùng của quá trình glycation sẽ trực tiếp phá hủy tính toàn vẹn về cấu trúc của nội mạc mạch máu và can thiệp vào con đường phản ứng viêm trong máu.
Nếu bất kỳ yếu tố nào trong ba yếu tố trên mất kiểm soát trong thời gian dài, thành mạch máu sẽ trở nên giòn, dày và tắc nghẽn. Nhưng vấn đề là các quá trình này sẽ không biểu hiện ngay thành triệu chứng và "cảm giác bình thường" không đau hoặc ngứa là tình trạng tê liệt nguy hiểm nhất.
Nhiều người dựa vào thuốc để ức chế các chỉ số, nhưng không hành động trong cuộc sống. Thuốc không thể thay đổi trạng thái cơ bản của mạch máu, chúng chỉ kiểm soát các biến số. Lối sống là chìa khóa để phục hồi độ đàn hồi của mạch máu và giảm phản ứng viêm. Ví dụ, cấu trúc chế độ ăn uống, thói quen làm việc và nghỉ ngơi, và tần suất tập thể dục là những yếu tố thực sự quyết định liệu bạn có bước vào vùng nguy hiểm hay không.
Giữ cơ thể vận động
Khi nghĩ đến tập thể dục, nhiều người chỉ nghĩ đến các hình thức cường độ cao như chạy bộ, tập gym và tập tạ. Họ nghĩ rằng họ không có năng lượng hoặc thời gian. Trên thực tế, không cần phải phức tạp hóa vấn đề. Đối với sức khỏe tim mạch, 150 phút tập thể dục nhịp điệu cường độ vừa phải mỗi tuần là yêu cầu cơ bản. Loại bài tập này bao gồm đi bộ nhanh, chạy bộ, đạp xe, bơi lội và thậm chí là đi bộ 30 phút mỗi ngày.
Điều quan trọng là phải tăng nhịp tim, đổ mồ hôi nhẹ và duy trì nhịp thở nhất định trong hơn 20 phút để có hiệu quả. Việc tuân thủ lâu dài cường độ hoạt động hiếu khí này không phải là để tiêu thụ chất béo mà là để cải thiện độ đàn hồi của mạch máu. Trong quá trình tập luyện, lưu lượng máu tăng lên, có thể kích thích mạch máu giải phóng oxit nitric. Chất này là chất giãn mạch tự nhiên có thể làm giảm sức cản nội mạch và cải thiện vi tuần hoàn toàn thân.
Ngoài ra, tập luyện có thể làm tăng độ nhạy insulin, giảm biến động lượng đường trong máu và giảm gánh nặng cho tuyến tụy. Điều này rất quan trọng để ngăn ngừa bệnh tiểu đường và kiểm soát lượng đường trong máu. Quá trình trao đổi chất chất béo cũng sẽ được tối ưu hóa nhờ tập luyện, giúp tăng lipoprotein mật độ cao và giảm lipoprotein mật độ thấp. Sự thay đổi trong cấu trúc lipid máu này hiệu quả hơn nhiều so với việc chỉ kiểm soát chế độ ăn uống.
Nhiều người tự hỏi liệu họ có phù hợp để tập luyện hay không. Trên thực tế, chỉ có hai loại người không phù hợp để tập thể dục: một là những người đã trải qua những tình huống nguy hiểm trong khi tập thể dục, và hai là những người bị chỉ định cấm bởi bác sĩ. Ngoài ra, mỗi người nên tìm một cách phù hợp với mình.
Chăm sóc giấc ngủ
Nhưng chỉ tập thể dục thôi là chưa đủ. Nếu không có sự hợp tác của giấc ngủ, hệ thống này sẽ bị phá vỡ. Ngủ không đủ sâu là một "sát thủ vô hình" khác của các vấn đề về mạch máu của con người hiện đại. Trong khi ngủ, cơ thể con người điều chỉnh hệ thần kinh tự chủ, làm sạch các sản phẩm trao đổi chất của hệ thần kinh và phục hồi chức năng của các tế bào nội mô.
Nếu giấc ngủ không sâu, đặc biệt là nếu giai đoạn ngủ sâu bị gián đoạn, sự kích thích của dây thần kinh giao cảm sẽ tiếp tục tồn tại, khiến huyết áp không thể giảm hiệu quả vào ban đêm, gây ra sự giảm biến thiên nhịp tim, đây là một tín hiệu cảnh báo.
Mất ngủ, ngủ nông và thức giấc vào ban đêm sẽ khiến cơ thể ở trạng thái "căng thẳng nhẹ" trong thời gian dài. Những người ngủ ít có thể không có tinh thần kém, nhưng mức độ viêm mãn tính trong cơ thể thường cao. Hoạt động bất thường của hệ thống miễn dịch trong tình trạng thiếu ngủ sẽ khiến nội mô mạch máu liên tục "vô tình bị thương", theo thời gian, quá trình vi chấn thương, phục hồi mãn tính và lắng đọng mảng bám sẽ được hình thành. Nói cách khác, những người ngủ kém sẽ khó tránh khỏi tổn thương mãn tính ngay cả khi họ tập thể dục và ăn nhẹ.
Quan tâm bồi dưỡng sức khỏe tâm thần
Một điểm cốt lõi khác thường bị bỏ qua là căng thẳng. Sức mạnh hủy diệt của căng thẳng không chỉ là cảm giác tâm lý mà là rối loạn hormone thực sự trong cơ thể. Sự gia tăng hormone căng thẳng cortisol sẽ gây ra tình trạng tăng lượng đường trong máu trong thời gian ngắn và tăng khả năng kháng insulin. Nó cũng sẽ ức chế chức năng cân bằng của hệ thống miễn dịch và khiến con đường gây viêm hoạt động.
Hơn nữa, trạng thái căng thẳng kéo dài sẽ gây ra những bất thường ở trục thượng thận, làm tăng nhịp tim, tăng nhịp tim và mất nhịp huyết áp giảm vào ban đêm, dần dần đẩy các mạch máu vào trạng thái căng thẳng liên tục. Ở trạng thái này, các mạch máu mất khả năng điều tiết, giống như một sợi dây thừng bị căng quá lâu, chỉ cần tác động nhẹ cũng có thể đứt.
Việc kiểm soát căng thẳng không thể dựa vào "sức bền". Nó phụ thuộc vào các cơ chế thư giãn tích cực, bao gồm làm việc và nghỉ ngơi thường xuyên, thiền định, nghe nhạc, hít thở sâu, tiếp xúc với môi trường tự nhiên và các hành vi khác. Đây không phải là "thói quen lành mạnh" mà là các chiến lược "vô hiệu hóa" được cơ chế thần kinh của não bộ chấp nhận trực tiếp. Những người ở trạng thái căng thẳng trong thời gian dài, ngay cả khi các chỉ số sống khác đủ tiêu chuẩn, cũng khó có thể đạt được sự an toàn về tim mạch và mạch máu não về cơ bản.
Một số người luôn hỏi, có bí quyết nào để trường thọ không? Thực ra, câu hỏi đáng hỏi hơn là: Có cách nào để mọi người tránh xa những căn bệnh nghiêm trọng đột nhiên làm gián đoạn trật tự cuộc sống không?
Để đạt được điều này, không bao giờ dựa trên các biện pháp khắc phục ngắn hạn, mà dựa trên việc điều chỉnh nhịp điệu của cuộc sống. Nhịp điệu này không đạt được bằng sức khỏe đột ngột, mà bằng cách nuôi dưỡng nó từng chút một. Nó không yêu cầu bạn phải thành thạo về dinh dưỡng và y học, cũng không yêu cầu bạn phải ở trong phòng tập thể dục mỗi ngày, mà phụ thuộc vào việc bạn có coi cơ thể mình là một hệ thống để duy trì hay không.
