Hai ngày trước khi nhập viện, người đàn ông 52 tuổi, Lào Cai dự đám cỗ tại địa phương, trong đó sử dụng thịt lợn không rõ nguồn gốc và điều kiện vệ sinh. Một ngày sau, anh bắt đầu sốt cao tới 40 độ C, được gia đình đưa tới trung tâm y tế xã truyền dịch.
Tưởng đã đỡ, nhưng khi về nhà, tình trạng bệnh diễn tiến nhanh và nặng hơn. Người đàn ông xuất hiện đau đầu dữ dội, đau bụng, khó thở, kích thích, sau đó giảm dần ý thức, rơi vào trạng thái lơ mơ. Trên da ngực, bụng và hai chi nổi nhiều ban xuất huyết đỏ tím.
Trước diễn biến tối cấp, các bác sĩ tuyến dưới nghi ngờ bệnh nhân nhiễm liên cầu khuẩn lợn, chuyển gấp lên tuyến trên với chẩn đoán hôn mê chưa rõ nguyên nhân, theo dõi viêm não – màng não, kèm xơ gan và giảm tiểu cầu. Bệnh nhân phải đặt nội khí quản, an thần, thở máy và được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Tại Trung tâm Hồi sức tích cực, bác sĩ Trần Văn Kiên cho biết bệnh nhân nhập viện trong tình trạng sốc nặng: mạch nhanh nhỏ khó bắt, huyết áp tụt còn 90/60 mmHg, da niêm mạc nhợt, nhiều ban xuất huyết dạng tử ban rải rác toàn thân. Xét nghiệm ghi nhận tiểu cầu giảm sâu từ 21 G/L xuống 13 G/L, rối loạn đông máu và suy thận cấp.
Bệnh nhân lập tức được lọc máu liên tục cấp cứu, đồng thời làm các xét nghiệm chuyên sâu. Kết quả Real-time PCR dịch não tủy xác định dương tính với Neisseria meningitidis – vi khuẩn não mô cầu, tác nhân lây truyền qua đường hô hấp.
Người bệnh hôn mê do nhiễm vi khuẩn não mô cầu. (Ảnh: BVCC)
Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn do não mô cầu, viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, rối loạn đông máu, giảm tiểu cầu, suy thận cấp và phù não, trên nền xơ gan do nghiện rượu kéo dài. Do rối loạn huyết động nghiêm trọng, bệnh nhân phải dùng thuốc vận mạch liều cao, tiên lượng rất dè dặt.
Theo ThS.BS Phạm Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, não mô cầu và liên cầu khuẩn lợn thường dễ bị nhầm lẫn trên lâm sàng vì đều có thể gây nhiễm khuẩn huyết tối cấp. Khi xâm nhập vào máu, các vi khuẩn này làm tổn thương nội mô mạch máu, gây rối loạn đông máu, dẫn đến sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng và ban xuất huyết hoại tử.
“Điểm khác biệt quan trọng là não mô cầu lây từ người sang người qua đường hô hấp và có nguy cơ bùng phát thành dịch, trong khi liên cầu khuẩn lợn chủ yếu liên quan đến tiếp xúc hoặc ăn thực phẩm nhiễm khuẩn. Việc chẩn đoán chính xác cần dựa vào xét nghiệm vi sinh, đặc biệt là các kỹ thuật sinh học phân tử”, bác sĩ Phúc nói.
Viêm màng não do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính, thường gia tăng vào mùa đông – xuân. Bệnh khởi phát đột ngột với sốt cao, đau đầu dữ dội, nôn, cứng gáy, rối loạn ý thức từ lơ mơ đến hôn mê, kèm ban xuất huyết dạng tử ban đặc trưng. Bệnh tiến triển rất nhanh, khó chẩn đoán sớm.
Nếu được phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh có thể hồi phục hoàn toàn. Tuy nhiên, tỷ lệ tử vong vẫn cao; khoảng 20% người sống sót để lại di chứng nặng như tổn thương não, suy thận, hoại tử chi hoặc rối loạn đông máu kéo dài.
Bác sĩ CKII Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, khuyến cáo người dân cần chủ động phòng bệnh bằng cách giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, hắt hơi và hạn chế tiếp xúc gần với người có biểu hiện viêm đường hô hấp.
“Quan trọng nhất là tiêm đầy đủ các loại vaccine phòng não mô cầu theo khuyến cáo. Đây là biện pháp hiệu quả nhất để giảm nguy cơ mắc bệnh và ngăn chặn những ca bệnh nguy kịch, diễn tiến nhanh và để lại hậu quả nặng nề”, bác sĩ nhấn mạnh.
