Ngày 28.1, TAND khu vực 6, tỉnh Lâm Đồng tiếp tục phiên tòa sơ thẩm lần 3 xét xử 6 cựu chiến binh kêu oan, gồm: Đỗ Mạnh Hùng (63 tuổi), Ngân Xuân Dũng (65 tuổi), Vũ Tất Đắc (72 tuổi), Hoàng Văn Sằn (68 tuổi), Nguyễn Nam Thái (58 tuổi) và Cao Minh Điến (57 tuổi, cùng ở huyện Đắk Song, Đắk Nông cũ) về tội hủy hoại rừng. Ngoài ra, vụ án còn có cựu chiến binh Đoàn Xuân Trường nhưng đã qua đời vì lý do sức khỏe.
Luật sư đề nghị tòa tuyên các bị cáo không phạm tội
Tại tòa, các cựu chiến binh khai trước khi phát dọn cây để trồng cây keo gây quỹ cho Chi hội Cựu chiến binh thôn, thì trên thực tế khu vực này không còn rừng.
Các cựu chiến binh kêu oan vì cho rằng trước khi phát dọn cây để trồng cây keo gây quỹ cho Chi hội Cựu chiến binh thôn, thì trên thực tế đã không còn rừng
ẢNH: NGÂN NGA
Bào chữa cho 6 cựu chiến binh, luật sư đề nghị tòa tuyên các bị cáo không phạm tội hủy hoại rừng. Bởi theo luật sư, việc xác định đối tượng bị xâm hại là rừng tự nhiên, xanh trung bình là dựa vào các tài liệu và qua lời khai mà không kiểm đếm thực tế tại hiện trường là không đúng quy định pháp luật.
Trong khi trước đó, cấp giám đốc thẩm đã yêu cầu phải đo đếm số lượng gốc cây, đặc điểm, chủng loại cây, mật độ cây, độ cao vút ngọn, xác định độ che phủ và áp dụng Thông tư số 34 năm 2009 của Bộ NN-PTNT (cũ) để xác định khu đất này có còn "rừng" thực tế hay không.
"Thế nhưng, sau 5 năm điều tra lại, vẫn không kiểm đếm được số lượng, kích thước, chủng loại, mật độ các cây bị đốn hạ thực tế như thế nào", ông Nguyễn Thái Bình, Phó trưởng ban Công tác cựu chiến binh Hội Cựu chiến binh Việt Nam (nguyên Phó cục trưởng Cục Điều tra hình sự, Bộ Quốc phòng) bào chữa cho 6 cựu chiến binh.
Hội Cựu chiến binh Việt Nam cử ông Nguyễn Thái Bình, Phó trưởng ban Công tác cựu chiến binh (nguyên Phó cục trưởng Cục Điều tra hình sự, Bộ Quốc phòng) bào chữa cho 6 cựu chiến binh tại tòa
ẢNH: NGÂN NGA
Khi xét xử giám đốc thẩm, TAND cấp cao tại TP.HCM xác định việc giám định thiệt hại dựa trên trữ lượng gỗ bình quân/1ha là không có giá trị pháp lý. Do đó, tòa này yêu cầu phải đo, đếm cụ thể số lượng, chủng loại, kích thước các cây bị đốn ngã để tính thiệt hại vật chất thực tế.
Tuy nhiên, cáo trạng đã không dựa trên kết quả đo đếm trực tiếp, mà vẫn căn cứ vào kết luận giám định tháng 4.2015 của ông Huỳnh Văn Triệu dựa trên Quyết định số 1578 của UBND tỉnh Đắk Nông năm 2013 (nay là tỉnh Lâm Đồng) về ban hành quy định chi tiết giá rừng bình quân của các loại rừng trên địa bàn tính trên đơn vị m2 và nhân với 0,98 ha. Từ đó cho ra kết quả các bị cáo gây thiệt hại hơn 53 triệu đồng là không hợp lý.
Do đó, ông Bình cho rằng dùng kết luận giám định tháng 4.2015 để buộc tội các bị cáo là không chính xác. Lẽ ra, cơ quan tố tụng phải căn cứ vào kết luận giám định năm 2022 của Bộ NN-PTNT để đình chỉ vụ án, đình chỉ bị can.
Viện KSND đề nghị tòa phạt 6 cựu chiến binh mức án từ 6 - 9 tháng tù về tội hủy hoại rừng
ẢNH: NGÂN NGA
Bởi Hội đồng giám định tư pháp thuộc Bộ NN-PTNT kết luận về vị trí và diện tích rừng bị hủy hoại: "Thiếu căn cứ về hệ thống số liệu của các biên bản vi phạm, biên bản xác minh hiện trường… không có ảnh vệ tinh nên không thể giám định được ranh giới, diện tích rừng, trạng thái rừng bị thiệt hại tại lô 3,6 khoảnh 1 tiểu khu 1710".
Cũng theo hội đồng giám định tư pháp thuộc Bộ NN-PTNT, về giá trị rừng bị thiệt hại: "Thiếu căn cứ là số liệu điều tra các chỉ tiêu về đường kính và chiều cao vút ngọn của các cây gỗ trong lô rừng, thiếu căn cứ về trạng thái rừng trước thời điểm mất rừng nên không xác định được giá trị rừng bị thiệt hại tại lô 3,6 khoảnh 1 tiểu khu 1710…".
Trước đó, (ngày 27.1), đại diện Viện KSND đề nghị tòa phạt 6 cựu chiến binh mức án từ 6 - 9 tháng tù về tội hủy hoại rừng. Theo Viện kiểm sát, mặc dù các bị cáo không thừa nhận hành vi phạm tội, nhưng có đủ căn cứ cho thấy các bị cáo có hành vi hủy hoại 0,98 ha rừng sản xuất, gây thiệt hại 53 triệu đồng.
Hiện phiên tòa tiếp tục tranh luận.
Lý do giám đốc thẩm hủy các bản án kết tội 6 cựu chiến binh
Trước đó, sau khi chấp hành xong hình phạt, 6 cựu chiến binh tiếp tục gửi đơn kêu oan khắp nơi. Tháng 3.2020, bản án của TAND tỉnh Đắk Nông (nay là tỉnh Lâm Đồng) bị Chánh án TAND cấp cao tại TP.HCM kháng nghị giám đốc thẩm.
Ngay sau đó, Ủy ban thẩm phán TAND cấp cao tại TP.HCM nêu ra 9 vấn đề cho thấy chưa đủ căn cứ buộc tội các bị cáo, tuyên hủy cả 2 bản án kết tội các bị cáo để điều tra lại.
Bởi theo tòa này, tại điều 189 bộ luật Hình sự 1999, Thông tư liên tịch số 19 và điều 20 Nghị định 157, phải hủy hoại trên 5.000 m2 (đối với rừng sản xuất) mới bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Cơ quan CSĐT xác định các bị cáo chặt, phá rừng trong 4 ngày, trong đó có 2 ngày của tháng 1.2015 là 4.000 m2. Theo văn bản tháng 3.2015 của Chi cục Kiểm lâm tỉnh Đắk Nông thì rừng bị thiệt hại 100%.
Tuy nhiên, Cơ quan CSĐT không chứng minh được diện tích rừng bị thiệt hại 100% mà chỉ dựa vào lời giải thích của ông Nguyễn Thanh Tùng (cán bộ Hạt Kiểm lâm TX.Gia Nghĩa) để xác định các bị cáo tiếp tục phá rừng trong 2 ngày của tháng 4.2015 là không đủ cơ sở.
Các cơ quan tố tụng xác định các bị cáo thực hiện hủy hoại rừng với mức thiệt hại 100% trên lời khai của ông Tùng mà không dựa trên thực tế trước khi xảy ra vụ án, hiện trạng rừng có độ che phủ như thế nào, còn lại bao nhiêu %. Để từ đó xác định lỗi của các bị cáo gây ra thiệt hại về rừng.
Do đó, chỉ xác định thiệt hại trên hiện trạng cuối cùng là không khách quan, không định lượng và không đánh giá được tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội.
