Cá là thực phẩm giàu dinh dưỡng, cung cấp protein, vitamin D cùng axit béo omega-3 có lợi cho tim mạch và não bộ. Nhờ giá trị dinh dưỡng cao và dễ chế biến thành nhiều món như chiên, kho, nướng, luộc…, cá trở thành lựa chọn quen thuộc trong bữa cơm của nhiều gia đình Việt. Tuy nhiên, không phải loại cá nào cũng đảm bảo an toàn. Theo khuyến cáo của các chuyên gia sức khỏe, một số loại cá phổ biến tiềm ẩn nguy cơ gây hại, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư nếu sử dụng thường xuyên.
1. Cá nướng cháy xém
Cá nướng là món ăn hấp dẫn nhờ hương vị thơm ngon đặc trưng. Tuy nhiên, khi cá được nướng ở nhiệt độ cao, đặc biệt là trong tình trạng cháy xém, các thành phần dinh dưỡng trong cá có thể bị biến đổi. Protein khi tiếp xúc với nhiệt độ cao sẽ tạo ra các amin thơm dị vòng (HCA) – loại chất gây ung thư.
Ngoài ra, theo Tổ chức Y tế Thế giới, quá trình nướng thực phẩm có thể sinh ra acrylamide – chất được xếp vào nhóm 2A, tức “có thể gây ung thư cho con người”. Không chỉ làm tăng nguy cơ ung thư, acrylamide còn được ghi nhận có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hệ thần kinh và hệ sinh sản. Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo nên hạn chế ăn cá nướng cháy, tránh nướng quá lâu hoặc ở nhiệt độ quá cao.
2. Cá đông lạnh để lâu ngày
Đối với cá biển, cấp đông là phương pháp phổ biến để bảo quản trước khi đến tay người tiêu dùng. Tuy nhiên, việc rã đông rồi cấp đông lại nhiều lần sẽ khiến chất lượng cá suy giảm đáng kể. Khi đó, cấu trúc thịt cá bị phá vỡ, dinh dưỡng hao hụt, đồng thời tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
Những dấu hiệu dễ nhận biết cá đông lạnh lâu ngày là phần thịt bị trắng bệch, cứng, khi chế biến dễ bị bở và không còn độ tươi. Đáng lo ngại hơn, trong một số trường hợp, cá có thể bị xử lý bằng các hóa chất bảo quản như formaldehyde – chất độc hại đối với sức khỏe. Do đó, người tiêu dùng nên lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, ưu tiên nơi bán uy tín để đảm bảo an toàn thực phẩm.
3. Cá ướp muối
Cá ướp muối là món ăn phổ biến tại nhiều quốc gia châu Á nhờ hương vị đậm đà và khả năng bảo quản lâu. Tuy nhiên, đây cũng là loại thực phẩm tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu sử dụng thường xuyên.
Hàm lượng muối cao trong cá muối có thể gây ảnh hưởng xấu đến hệ tim mạch, làm tăng nguy cơ tăng huyết áp. Đáng chú ý, trong quá trình ướp muối, cá có thể hình thành nitrit – chất khi vào cơ thể sẽ chuyển hóa thành nitrosamine - chất có khả năng gây ung thư, đặc biệt ảnh hưởng đến gan.
Theo Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế, cá muối đã được xếp vào nhóm 1 – nhóm các tác nhân có đủ bằng chứng gây ung thư ở người. Một số nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc tiêu thụ cá muối thường xuyên, đặc biệt ở trẻ nhỏ, có thể làm tăng nguy cơ ung thư vòm họng khi trưởng thành.
Dù cá là thực phẩm bổ dưỡng, người tiêu dùng cần chú ý đến cách chế biến và lựa chọn nguồn thực phẩm an toàn. Việc hạn chế ăn cá nướng cháy, tránh sử dụng cá đông lạnh kém chất lượng và giảm tiêu thụ cá muối là những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Các chuyên gia sức khỏe cũng khuyến nghị mọi người nên ưu tiên cá tươi, chế biến ở nhiệt độ vừa phải và duy trì chế độ ăn cân bằng nhằm tận dụng tối đa lợi ích dinh dưỡng mà cá mang lại, đồng thời hạn chế những rủi ro tiềm ẩn.
(Tổng hợp)
